خبرگزاری مهر٬ گروه استانها: استان بوشهر را باید یکی از مهمترین قطبهای تولید خرما در کشور دانست؛ استانی که بخش قابل توجهی از اقتصاد کشاورزی آن به نخلستانها و معیشت هزاران خانوار نخلدار گره خورده است.
در این میان، شهرستان دشتستان با برخورداری از گستره وسیع نخلستانها و بیش از پنج میلیون اصله نخل بارور، جایگاه ویژهای در تولید خرمای استان دارد و بخش عمده محصول بوشهر از این شهرستان تأمین میشود.
سال گذشته حدود ۲۰۰ هزار تن محصول از نخلستانهای استان برداشت شد و پیشبینیها از افزایش حدود ۳۰ هزار تنی تولید در سال جاری و رسیدن مجموع برداشت خرما، رطب و خارک به حدود ۲۳۰ هزار تن حکایت دارد.
تنوع ارقام خرما در بوشهر نیز یکی از مزیتهای مهم این استان به شمار میرود. در میان ارقام مختلف، خرمای کبکاب با سهمی بیش از ۷۵ درصد، مهمترین رقم تولیدی استان محسوب میشود و پس از آن زاهدی با حدود ۱۵ درصد قرار دارد.
سایر ارقام نیز حدود ۱۰ درصد تولید خرمای استان را به خود اختصاص دادهاند. همین سهم بالای کبکاب سبب شده است وضعیت بازار این رقم، تأثیر مستقیمی بر درآمد نخلداران و اقتصاد خرما در استان داشته باشد و هرگونه تغییر در میزان عرضه، تقاضا و قیمت آن، به سرعت در بازار محلی و منطقهای خود را نشان دهد.
بر اساس برآوردهای انجام شده، نخلستانهای استان بوشهر در سال جاری در مجموع ظرفیت تولید حدود ۲۳۰ هزار تن محصول شامل خرما، رطب و خارک را دارند که از این میزان حدود ۵۰ هزار تن را محصولات پیش از رسیدگی کامل یعنی خارک و رطب تشکیل میدهد و بخش عمده باقیمانده به خرمای قابل برداشت اختصاص خواهد داشت.
پیشبینی افزایش تولید در سال جاری در حالی مطرح میشود که شرایط عمومی محصول مناسب ارزیابی شده و خسارت عوامل طبیعی نیز در مقایسه با حجم تولید، محدود بوده است؛ موضوعی که میتواند زمینه عرضه محصولی با کیفیت مناسب را فراهم کند.
اما در کنار میزان تولید، مسئله اصلی برای نخلداران همواره بازار فروش محصول بوده است. کشاورز ممکن است یک سال با تولید بالا مواجه باشد، اما اگر محصول خود را با قیمت مناسب به فروش نرساند، افزایش تولید لزوماً به افزایش درآمد او منجر نخواهد شد.
بازار خرما نیز مانند بسیاری از محصولات کشاورزی تابع عرضه و تقاضا است و بررسی شرایط موجود نشان میدهد ذخایر خرمای سال گذشته، بهویژه خرمای کبکاب، در انبارها و سردخانههای استان بسیار محدود است و در بسیاری از مراکز عملاً محصول قابل توجهی از این رقم باقی نمانده است؛ مسئلهای که میتواند در زمان ورود محصول جدید، به تقویت بازار کمک کند.
در چنین شرایطی، انتظار نخلداران این است که دستگاههای مسئول از فرصت ایجادشده برای تقویت بازار استفاده کنند و اجازه ندهند کاهش ذخایر و افزایش تقاضا صرفاً به سود واسطهها و دلالان تمام شود.
برگزاری نمایشگاهها و جشنوارههای تخصصی خرما، معرفی ظرفیتهای تولیدی استان، توسعه بازارهای داخلی، حمایت از صنایع تبدیلی و فرآوری، تقویت واحدهای بستهبندی و ایجاد تسهیلات مناسب برای فعالان این حوزه، از جمله اقداماتی است که میتواند ارزش افزوده بیشتری برای محصول ایجاد کرده و سهم کشاورز را از بازار افزایش دهد.
یکی دیگر از مطالبات جدی نخلداران، تأمین منابع مالی برای فعالان حوزه بستهبندی و فرآوری است تا این واحدها بتوانند در زمان برداشت، نقدینگی لازم برای خرید محصول از کشاورزان را داشته باشند. از سوی دیگر، در شرایطی که قیمت بازار پاسخگوی هزینههای تولید نباشد و احتمال زیان کشاورزان وجود داشته باشد، موضوع خرید تضمینی یا حمایتی دولت نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
تسهیل صادرات، رفع موانع اداری، جلوگیری از ایجاد محدودیتهای غیرضروری و فراهم کردن مسیر دسترسی خرمای بوشهر به بازارهای بینالمللی نیز از دیگر مطالبات مهمی است که میتواند بازار این محصول را از یک بازار صرفاً داخلی به بازاری پایدار و صادراتمحور تبدیل کند.
در مجموع، کاهش ذخایر خرمای سال گذشته، کیفیت مناسب محصول جدید، پیشبینی افزایش تولید و ظرفیت بالای نخلستانهای استان، چشمانداز مثبتی را برای بازار خرمای بوشهر ایجاد کرده است. با این حال، تحقق این فرصت به عملکرد بازار و سیاستهای حمایتی وابسته است.
اگر تولیدکننده بتواند محصول خود را با قیمت منطقی بفروشد، خریدار و تاجر نیز حاشیه سود مناسبی داشته باشند و صادرات و صنایع فرآوری توسعه پیدا کند، میتوان امیدوار بود سال جاری به یکی از سالهای مناسب بازار خرما در بوشهر تبدیل شود.
هزینه تولید بالا رفته است
یکی از نخلداران استان بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به افزایش هزینههای تولید اظهار کرد: یکی از مهمترین انتظارات کشاورزان این است که دولت حمایت واقعی و عملی از تولیدکنندگان داشته باشد و نهادههایی مانند کود و سم با قیمت مناسب و به میزان مورد نیاز در اختیار کشاورزان قرار گیرد.
محمدعلی افزود: طی سالهای اخیر قیمت بسیاری از نهادهها افزایش پیدا کرده و همین موضوع هزینه تمامشده تولید خرما را بالا برده است. کشاورز باید هزینههای کود، سم، کارگر، ماشینآلات، آبیاری و سایر فعالیتهای مربوط به نگهداری نخلستان را پرداخت کند و در نهایت محصول خود را در بازاری به فروش برساند که قیمت آن همیشه قابل پیشبینی نیست.
این نخلدار بوشهری تأمین سوخت ماشینآلات کشاورزی با قیمت مناسب را نیز یکی دیگر از مطالبات کشاورزان دانست و گفت: تأمین آب از مهمترین نیازهای نخلداران است و باید برای پایداری منابع آبی نخلستانها برنامهریزی جدی صورت گیرد.
وی ادامه داد: کشاورزان انتظار دارند بازار خرما مورد حمایت قرار گیرد و در مسیر صادرات نیز سنگاندازی نشود. باید شرایط صادرات روان شود تا تولیدکننده بتواند به بازارهای بیشتری دسترسی داشته باشد. همچنین توسعه صنایع مرتبط با خرما، بستهبندی و فرآوری میتواند موجب افزایش تقاضا و ایجاد بازار مطمئنتر برای محصول کشاورزان شود.
دیگر نخلدار بوشهری نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه استان بوشهر محصولی با کیفیت در اختیار دارد، اظهار کرد: خرمای تولیدشده در استان از کیفیت بسیار خوبی برخوردار است و مسئولان باید برای این محصول بازار مناسب فراهم کنند.
حسین با اشاره به ارزش غذایی و خواص خرما افزود: برای معرفی بهتر خرما باید تبلیغات گستردهتری انجام شود و مصرف این محصول در بازار داخلی افزایش یابد. خرما تنها یک محصول کشاورزی نیست و میتوان با معرفی صحیح آن، بازار مصرف گستردهتری برای محصول ایجاد کرد.
این کشاورز بوشهری گفت: انتظار ما این است که بازار خرما رونق بگیرد تا کشاورزان بتوانند محصول خود را با قیمت مناسب به فروش برسانند و هزینههای زندگی و تولید خود را تأمین کنند. اگر بازار مناسب باشد، کشاورز نیز انگیزه بیشتری برای نگهداری و توسعه نخلستان خواهد داشت.
بوشهر آماده برداشت ۲۳۰ هزار تن محصول
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: استان بوشهر در حوزه تولید خرما جایگاه بسیار مهمی در سطح کشور دارد و شهرستان دشتستان نیز بیشترین میزان تولید خرمای استان را به خود اختصاص داده است.
ابراهیم دانا افزود: در استان بوشهر ارقام مختلف خرما تولید میشود که کبکاب و زاهدی از مهمترین ارقام هستند و بیشترین میزان تولید را به خود اختصاص دادهاند.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان بوشهر با اشاره به وضعیت بازار گفت: سال گذشته شاهد رونق بازار خرما بودیم و در حال حاضر خرمای چندانی در انبارها وجود ندارد و تنها مقداری خرمای زاهدی باقی مانده است. این شرایط میتواند نویدبخش بازار بسیار خوبی برای خرمای جدید باشد و امیدواریم در سال جاری شاهد آینده مناسبی برای بازار خرما باشیم.
دانا ادامه داد: در آستانه فصل برداشت قرار داریم و تاکنون حدود پنج هزار تن خارک و هشت هزار تن رطب از نخلستانهای استان برداشت شده است. پیشبینی میشود در مجموع حدود ۱۵ هزار تن خارک و ۳۵ هزار تن رطب از نخلستانهای استان بوشهر در سال جاری برداشت شود.
وی گفت: بر اساس برآوردهای انجام شده، پیشبینی میشود مجموع تولید محصول از نخلستانهای استان بوشهر در سال جاری به حدود ۲۳۰ هزار تن شامل خرما، رطب و خارک برسد.
تحلیل وضعیت خرما در استان
کارشناس حوزه نخل و خرما در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت محصول امسال اظهار کرد: کیفیت خرمای امسال بسیار خوب است و مشکل خاصی در تولید مشاهده نشده است.
حبیب بنافی با اشاره به وضعیت ذخایر محصول سال گذشته گفت: در حال حاضر خرمای کبکاب چندانی در انبارها و سردخانههای منطقه وجود ندارد و بخش عمده خرمای سال گذشته به فروش رسیده است. این وضعیت میتواند نویدبخش بازار خوبی برای محصول جدید باشد و انتظار میرود خرمای امسال با قیمت مناسبتری به فروش برسد.
بنافی بیان کرد: سال گذشته خرما با قیمت حدود ۷۰ تا ۸۵ هزار تومان از کشاورزان خریداری شد، اما با توجه به تورم و هزینههای تولید، سود چندانی نصیب باغداران نشد. امسال شرایط متفاوت است و هزینههای تولید افزایش قابل توجهی داشته است.
وی ادامه داد: بر اساس آنالیزهای کارشناسان، هزینه تولید هر کیلوگرم خرما در شرایط فعلی حدود ۱۵۰ هزار تومان برآورد میشود که این رقم بدون در نظر گرفتن سود کشاورز است. بنابراین انتظار میرود قیمت خرما در سال جاری به بیش از ۲۰۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم برسد.
این کارشناس حوزه نخل و خرما تأکید کرد: قیمت باید منطقی باشد؛ به گونهای که هم منافع باغدار تأمین شود و هم بازار توان ادامه فعالیت داشته باشد. تاجر و خریدار نیز باید بتوانند محصول را با قیمت منطقی خریداری و در بازار عرضه کنند. هدف باید ایجاد یک زنجیره اقتصادی پایدار باشد، نه افزایش مقطعی قیمت به شکلی که بازار را با مشکل مواجه کند.
دشتستان؛ قلب تولید خرمای بوشهر
رئیس جهاد کشاورزی شهرستان دشتستان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت بالای نخیلات این شهرستان اظهار کرد: سطح زیرکشت نخیلات بارور در شهرستان حدود ۳۶ هزار هکتار است و بیش از ۸۰۰ هکتار نیز نابارور است.
احمد ایزدی افزود: بیش از پنج میلیون اصله نخل بارور و بیش از ۲۰۰ هزار اصله نخل نابارور در شهرستان دشتستان وجود دارد که ظرفیت بسیار بزرگی برای تولید خرما و توسعه اقتصاد کشاورزی منطقه محسوب میشود.
رئیس جهاد کشاورزی شهرستان دشتستان با بیان اینکه پیشبینی میشود حدود ۲۰۰ هزار تن خرما در دشتستان برداشت شود گفت: سال گذشته حدود ۱۹۰ هزار تن محصول در این شهرستان برداشت شد و انتظار میرود امسال میزان تولید افزایش پیدا کند.
ایزدی تصریح کرد: پیشبینی میشود میزان تولید خارک در دشتستان در سال جاری حدود ۱۰ هزار تن و میزان برداشت رطب نیز حدود ۳۰ هزار تن باشد.
فرصت طلایی برای بازار خرمای بوشهر
مجموع این آمارها نشان میدهد خرمای بوشهر در آستانه یک فصل مهم قرار گرفته است؛ فصلی که از یک سو با افزایش تولید و کیفیت مناسب محصول همراه است و از سوی دیگر، ذخایر اندک خرمای سال گذشته میتواند زمینه افزایش تقاضا را فراهم کند.
با این حال، بازار مناسب به خودی خود تضمینکننده درآمد کشاورز نیست. استمرار حمایت از تولید، تأمین نهاده و آب، مدیریت هزینههای تولید، تأمین سوخت ماشینآلات، توسعه صنایع فرآوری و بستهبندی، برگزاری جشنوارهها و نمایشگاههای تخصصی، تقویت بازار داخلی و مهمتر از همه تسهیل صادرات، حلقههایی هستند که باید در کنار یکدیگر قرار گیرند.
استان بوشهر ظرفیت تولید حدود ۲۳۰ هزار تن محصول خرما، رطب و خارک را دارد و شهرستان دشتستان به تنهایی سهم بسیار بزرگی از این تولید را در اختیار دارد. اکنون انتظار نخلداران این است که این ظرفیت بزرگ تنها به افزایش آمار تولید محدود نشود، بلکه با سیاستگذاری درست، بازار نیز متناسب با هزینههای تولید و ارزش واقعی محصول توسعه پیدا کند.
اگر این اتفاق رخ دهد، افزایش تولید امسال میتواند به افزایش درآمد نخلداران، رونق صنایع وابسته، توسعه صادرات و تقویت جایگاه خرمای بوشهر در بازارهای داخلی و خارجی منجر شود؛ اما اگر حلقه بازار همچنان ضعیف بماند، حتی تولید ۲۳۰ هزار تن محصول نیز نمیتواند تضمینی برای بهبود معیشت کشاورزان باشد.
نظرات کاربران