ریزش مو یکی از شایعترین نگرانیهای پوست و مویی است که میلیونها نفر در سراسر جهان با آن دست و پنجه نرم میکنند. کمبود ریزمغذیهای خاص، بهویژه ویتامینها، همراه با عوامل ژنتیکی، استرس و اختلالات هورمونی نقش مهمی در این فرآیند دارند و میتواند چرخه رشد مو را بهطور چشمگیری مختل کند.
فولیکولهای مو بهدلیل متابولیسم بالا، برای حفظ فعالیت طبیعی خود به تامین مداوم مواد مغذی نیاز دارند. از همین رو، تغذیه ناکافی یا جذب ضعیف ویتامینها میتواند مستقیما به فاز تلوژن یا همان ریزش مو شتاب ببخشد. در ادامه مهمترین ویتامینهایی را که شواهد پژوهشی معتبر از نقش آنها در سلامت مو حمایت میکنند، بررسی کردهایم. برای آشنایی با بهترین ویتامینها برای جلوگیری از ریزش مو با ما همراه شوید.
ویتامینهای مهم برای مو
قبل از هر چیزی این نکته مهم را درنظر داشته باشید که سلامت مو فرایندی چندعاملی است و هیچ ویتامین واحدی بهتنهایی تضمینکننده رشد یا جلوگیری از ریزش آن نخواهد بود. با این حال، سه ویتامین زیر بیش از سایرین در مطالعات بالینی و آزمایشگاهی مورد توجه قرار گرفتهاند:
- ویتامین D
- بیوتین (B7)
- ویتامین E
هر کدام از مسیرهای بیوشیمیایی متفاوتی بر فولیکولهای مو اثر میگذارند و کمبود هر یک میتواند تظاهرات بالینی متمایزی در پوست سر ایجاد کند. بیایید نقش هر کدام را در جلوگیری از ریزش مو دقیقتر بررسی کنیم:
ویتامین D
ویتامین D بهعنوان هورمون استروئیدی محلول در چربی شناخته میشود که گیرندههای آن (VDR) در فولیکولهای مو بهوفور قابل رویت است. پژوهشهای متعدد نشان دادهاند که این گیرندهها در مرحله آناژن یا همان رشد فعال فولیکول مو، بهصورت مستقیم نقش دارند و چرخه رشد آن را تنظیم و تحریک میکنند.
یکی از مطالعات که نتایج آن در نشریه درماتولوژی منتشر شد، نشان میدهد که سطح سرمی ویتامین D در بیماران مبتلا به آلوپسی آرهآتا یا همان ریزش موی سکهای، بهطور معناداری پایینتر از گروه کنترل بود. همچنین ارتباط معکوسی میان کمبود ویتامین D و ریزش موی تلوژن افلوویوم (نوع شایع ریزش ناشی از استرس یا تغذیه ناکافی) گزارش شده است.
محققان همچنان در حال بررسی مکانیسم دقیق این ارتباطاند، اما فرضیه غالب آن است که ویتامین D به عملکرد درست مسیر پیامرسانی فولیکولها کمک میکند، سلولهایی که محرک اصلی رشد فولیکول محسوب میشوند.
کمبود این ویتامین در ایران، بهدلیل سبک زندگی کمتحرک در فضاهای بسته و محدودیت تابش مستقیم آفتاب، بسیار شایع است و ارزیابی سطح سرمی آن پیش از هرگونه مداخله ضروری به نظر میرسد.
ویتامین B7 (بیوتین)
بیوتین یا ویتامین B7، شناختهشدهترین ویتامین در حوزه سلامت مو است، هرچند که اثربخشی آن اغلب بیش از اندازه در رسانههای عمومی بزرگنمایی میشود. از منظر بیوشیمیایی، بیوتین بهعنوان کوآنزیم کربوکسیلازها نقش حیاتی در متابولیسم اسیدهای چرب، گلوکونئوژنز و سنتز اسیدهای آمینه دارد، فرآیندهایی که مستقیما به تولید کراتین، پروتئین اصلی ساختاری مو، مربوط میشوند.
شواهد بالینی نشان میدهند که کمبود بیوتین با علائمی مانند ریزش مو، ناخنهای شکننده و درماتیت تظاهر میکند؛ البته خبر خوب اینکه این شواهد با کمک درمان با مکمل بهخوبی درمان میشوند.
در زمینه ارتباط ویتامین ب 7 با ریزش مو، باید به نکتهای مهم توجه داشته باشید؛ در افراد با سطح کافی بیوتین، مصرف مکمل اضافی تاثیر چندانی بر رشد مو ندارد. بنابراین مصرف خودسرانه مکمل بیوتین بدون سنجش آزمایشگاهی توصیه نمیشود.
اگر در شرایط زیر هستید، احتمال دارد که درگیر کمبود بیوتین باشید و خوب است که برای دریافت مکمل آن، به پزشک مراجعه کنید:
- مصرف طولانیمدت آنتیبیوتیکها؛ که میکروبیوم روده تولیدکننده بیوتین را مختل میکنند.
- بیماریهای التهابی روده مانند کرون یا کولیت اولسراتیو؛ که موجب اختلال در جذب بیوتین میشود
- دوران بارداری؛ که نیاز بدن به بیوتین افزایش مییابد.
ویتامین E
ویتامین E آنتی اکسیدان و ویتامین محلول در چربی است که از هشت ترکیب مختلف تشکیل میشود. این ویتامین با کاهش استرس اکسیداتیو در پوست سر، آسیبهای وارده به فولیکول از طریق رادیکالهای آزاد را خنثی میکند. خوب است بدانید که این آسیبها میتواند چرخه رشد را کوتاه کند و به تدریج به آتروفی فولیکولی منجر شود.
یک کارآزمایی بالینی دوسوکور منتشرشده در نشریه تروپیکال لایف ساینس ریسرچ نشان داد که مصرف مکمل توکوتریانول (یکی از مشتقات ویتامین E) به مدت ۸ ماه به افزایش معنادار تعداد تارهای مو در مقایسه با گروه دارونما منجر شد.
علاوه بر این ویتامین E از طریق بهبود جریان خون مویرگی در پوست سر موجب تغذیه فولیکولها میشود. البته درنظر داشته باشید که مصرف دوزهای بالا، یعنی دوزهای بیش از ۱۰۰۰ میلیگرم در روز، خطر خونریزی و تداخل با داروهای ضدانعقادی را افزایش میدهد و برای این کار حتما باید و باید زیر نظر پزشک اقدام کنید.
منابع غذایی و مکملها
در حالت ایدهآل پزشکان توصیه میکنند که برای تامین ویتامینهای مورد نیاز مو از منابع غذایی طبیعی کمک بگیرید. بیایید با غنیترین منابع غذایی حاوی ویتامینهای موردنیاز برای جلوگیری از ریزش مو آشنا شویم:
- ویتامین D: ماهیهای چرب مانند سالمون، ماهی تن و ماکرل، زرده تخممرغ و قارچهای در معرض نور خورشید، لبنیات غنیشده
- بیوتین: جگر گاو (غنیترین منبع غذایی)، تخممرغ پخته، آجیل و دانهها، حبوبات و سبزیجات برگ سبز
- ویتامین E: روغن آفتابگردان، بادام و فندق، اسفناج، آووکادو و جوانه گندم، روغن زیتون بکر
در مورد مصرف مکملها هم لازم است این نکته کلیدی را مدنظر قرار دهید که مصرف مکمل بدون مشورت پزشک و آزمایش خون ممکن است آسیبرسان باشد. مثلا مصرف بیش از حد ویتامین D میتواند به هیپرکلسمی و آسیب کلیوی منجر شود.
جمعبندی
ریزش مو در اغلب موارد ریشهای چندوجهی دارد و رسیدن به پاسخ دقیق بدون ارزیابی بالینی کامل ممکن نیست. ویتامینهای D، ب7 و E هر کدام از مسیرهای متفاوتی بر چرخه رشد و ساختار فولیکول مو اثر میگذارند، اما اثربخشی آنها تنها در صورت وجود کمبود واقعی قابل انتظار است. مصرف خودسرانه مکملها بدون تشخیص دقیق نهتنها هزینهبر است، بلکه میتواند علت اصلی ریزش مو را ناشناخته و درماننشده باقی بگذارد.
توصیه میکنیم برای جلوگیری از ریزش مو و مصرف مکمل، حتما به متخصص پوست، مو و زیبایی مراجعه کنید تا با بررسی آزمایشهای خون، سابقه پزشکی و معاینه مستقیم، علت دقیق ریزش مو را شناسایی و برنامه درمانی فردیسازیشدهای ارائه شود.
همچنین اگر به دنبال دسترسی سریع و آسان به بهترین متخصصین متخصص پوست و مو تهران هستید، دکتر دکتر این امکان را در اختیار شما قرار داده است. میتوانید با کمک سامانه دکتر دکتر بدون معطلی، نوبت ویزیت با پزشک متخصص پوست و مو را بهصورت آنلاین رزرو کنید و اولین قدم جدی را برای درمان ریزش مو بردارید.
نظرات کاربران