آیت الله علی نظری منفرد در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اهمیت تبیین معارف دینی در برابر شبهات روز گفت: امروز بهویژه در فضای مجازی پرسشها و شبهات متعددی درباره آیات قرآن و تاریخ اسلام مطرح میشود و عالمان دینی وظیفه دارند با استناد به منابع معتبر و روشهای علمی به این پرسشها پاسخ دهند.
وی گفت: بنا بر برخی نقلها، بیستوپنجم ذیالحجه به عنوان روز مباهله مطرح شده و همچنین این روز با نزول سوره مبارکه «هلأتی» مقارن دانسته شده است.
وی با بیان اینکه پیرامون این سوره مبارکه برخی شبهات تفسیری مطرح میشود، افزود: یکی از مهمترین پرسشها این است که چگونه آیاتی که درباره امیرالمؤمنین(ع)، حضرت زهرا(س)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع) و فضه نازل شدهاند، با توجه به ادعای مکی بودن سوره، به واقعهای مربوط میشوند که در مدینه رخ داده است.
این استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: واقعه اطعام مسکین، یتیم و اسیر که در آیات سوره «هلأتی» مورد اشاره قرار گرفته، بنا بر نقلهای تاریخی در سالهای پس از هجرت و در مدینه اتفاق افتاده است و از همین رو برخی این پرسش را مطرح میکنند که چگونه میتوان میان این واقعه و مکی بودن سوره جمع کرد.
نظری منفرد با اشاره به دیدگاه مرحوم امینالاسلام طبرسی در تفسیر «مجمعالبیان» گفت: صاحب مجمعالبیان در ذیل سوره انسان بحث مستقلی را به این موضوع اختصاص داده و با بررسی دیدگاههای دانشمندان شیعه و اهل سنت، مدنی بودن این سوره را اثبات کرده است.
وی افزود: مرحوم طبرسی در چند صفحه به صورت مفصل اقوال مختلف را نقل و بررسی کرده و نتیجه میگیرد که سوره «هلأتی» یا «دهر» از سورههای مدنی قرآن کریم است، هرچند در برخی منابع از آن به عنوان سورهای مکی یاد شده است.
این استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: افزون بر استدلالهای تاریخی و روایی، از خود آیات سوره نیز میتوان مدنی بودن آن را استفاده کرد، زیرا در این آیات سخن از اطعام اسیر به میان آمده است.
وی بیان کرد: مسئله اسیران جنگی مربوط به دوران استقرار حکومت اسلامی در مدینه است، چرا که جنگهای پیامبر اکرم(ص) و اسیر گرفتن دشمنان پس از هجرت و در مدینه رخ داده است و چنین موضوعی در فضای مکه مصداق نداشته است.
شأن نزول آیات با مفاهیم کلی قرآن منافاتی ندارد
نظری منفرد در بخش دیگری از سخنان خود به شبههای دیگر درباره آیات این سوره پرداخت و گفت: برخی مستشرقان و مخالفان مدعی هستند که آیاتی نظیر «إِنَّ الْأَبْرَارَ یَشْرَبُونَ» یا «یُوفُونَ بِالنَّذْرِ» به صورت قضیه حقیقیه بیان شده و شامل همه نیکان در طول تاریخ میشود، بنابراین اختصاصی به اهلبیت(ع) ندارد.
وی افزود: در علم اصول و فقه، میان قضایای حقیقیه و شأن نزول آیات تفاوت وجود دارد و این دو موضوع هیچ منافاتی با یکدیگر ندارند.
این استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: قرآن کریم دارای مفاهیم عام و فراگیر است و آیات آن در طول زمان جریان دارد، اما این مسئله مانع از آن نیست که آیات دارای شأن نزول مشخص نیز باشند.
وی خاطرنشان کرد: بحث اصلی آن است که این آیات در چه واقعهای و درباره چه افرادی نازل شدهاند و روایات فراوانی در منابع معتبر به این موضوع اشاره کردهاند.
نظری منفرد با تأکید بر اینکه شأن نزول آیات سوره «هلأتی» تنها در منابع شیعی مطرح نشده است، گفت: نقل این فضیلت برای اهلبیت(ع) در منابع متعدد اهل سنت نیز آمده و اختصاصی به منابع شیعه ندارد.
وی افزود: برخی تصور میکنند که شیعیان این شأن نزول را مطرح کردهاند، در حالی که در آثار و منابع معتبر اهل سنت نیز گزارشهای متعددی درباره نزول این آیات در شأن اهلبیت(ع) وجود دارد.
این استاد حوزه علمیه قم اظهار کرد: بررسی منابع تفسیری و روایی نشان میدهد که واقعه اطعام مسکین، یتیم و اسیر از سوی خاندان امیرالمؤمنین(ع) از موضوعاتی است که در آثار مختلف اسلامی انعکاس یافته است.
نظرات کاربران