خبرگزاری مهر، گروه استانها-عاطفه وفاییان: عید قربان نقطه عطف بازتعریف هویت انسانی در برابر جهان هستی است. این روز، تجلیگاه گذار از دایره محدود «من نفسانی» و تعلقات مادی به ساحت «اراده لایتناهی» است؛ جایی که انسان در آزمونی دشوار، نه صرفاً داراییهای ظاهری، بلکه دلبستگیهای درونی خود را به محک میگذارد. در این دیدگاه، ابراهیم خلیل (ع) نه فقط به عنوان یک پیامبر، بلکه به مثابه نماد انسان به کمال رسیده، راهبرد شکستن بتهای درونی را به بشریت میآموزد تا ثابت کند که آزادی حقیقی، تنها از رهگذر بندگی آگاهانه و عبور از خواستههای غریزی به دست میآید.
از منظر جامعهشناختی و تحلیلی، پیام این عید یک پادزهر قدرتمند برای فردگرایی افراطی و اومانیسمی است که اصالت را به جسم و تمایلات میبخشد. قربانی کردن در این روز، استعارهای از «اصلاح ساختار روانی» جامعه است؛ جامعهای که در آن ایثار به عنوان یک ارزش بنیادین نهادینه شود، در مواجهه با بحرانها و تلاطمهای سیاسی و اقتصادی، دچار فروپاشی درونی نخواهد شد. وقتی فرد بیاموزد که داشتههای خود را در مسیرِ هدفی متعالیتر هزینه کند، روحیه مقاومت و طمأنینه در آن فرد و به تبع آن در بدنه جامعه شکل میگیرد؛ در واقع، قربانی کردن نفس، موتور محرک پایداری و سلامت روان یک تمدن در برابر تهدیدهاست.
آزمونهای الهی، برخلاف تحلیلهای رایج، ابزاری برای سنجش اطلاعات یا قدرت خداوند نیستند، بلکه فرآیندی برای «فعلیت بخشیدن به استعدادهای نهفته انسانی» محسوب میشوند؛ درست مانند فرآیند دیباگ کردن و بهینهسازی یک سیستم پیچیده برای رسیدن به کارایی حداکثری. ملتهایی که این درس بزرگِ تاریخی را درک کردهاند، با تکیه بر بصیرت و صبر، هویت خود را در برابر چالشهای زمانه تثبیت میکنند و ثابت مینمایند که حقیقت انسان، نه در کالبد مادی، بلکه در ظرفیت بیانتهای او برای گذشت و کمالجویی نهفته است.
عید قربان؛ تجلی بندگی و درس بزرگ ایثار در مسیر برپایی دین خدا
حجتالاسلام مهدی زراعتی، استاد حوزه علمیه خراسان در گفتگو با خبرنگار مهر و با تبریک عید سعید قربان، این روز را عید عبودیت و بندگی توصیف و اظهار کرد: عید قربان، تجلیگاه فداکاری و ایثار در راه خداوند متعال است. این روز بزرگ، یادآور قربانگاه ابراهیمی است که درس جهاد و گذشت را به همه فرزندان آدم و اولیای الهی میآموزد.
این استاد حوزه علمیه با استناد به بیانات حضرت امام خمینی (ره) درباره جایگاه این عید بزرگ، اظهار کرد: بنیانگذار کبیر انقلاب فرمودهاند که عید قربان بیش از آنکه جنبه توحیدی و عبادی داشته باشد، دارای ابعاد سیاسی و ارزشهای اجتماعی است. این عید به ما میآموزد که برای برپا داشتن دین خدا، باید حتی عزیزترین ثمرات حیات و داشتههای خود را فدا کنیم.
وی در ادامه به نقش کلیدی فرهنگ ایثار در سلامت روان جامعه اشاره کرد و افزود: انسانی که با اعتقاد راسخ، داشتههای خود را در راه خدا ایثار میکند، در شرایط بحرانی و سختیهای تاریخ دچار شکست و ناامیدی نمیشود. در واقع، این روحیه ایثارگری است که به مومنان آرامش و طمأنینه قلبی میبخشد.
زراعتی فلسفه اصلی قربانی کردن را مبارزه با ریشهدارترین تعلقات نفسانی دانست و خاطرنشان کرد: قربانی کردن در این روز، نمادی از ذبح نفس اماره است. ابراهیم خلیل (ع) با غلبه بر حب فرزند که یکی از قویترین علایق انسانی است، نشان داد که مومن باید در امتحانات الهی (چه در مال و چه در اولاد) سربلند بیرون بیاید تا به مقام حقیقی بندگی دست یابد.
عید قربان؛ تجلی بندگی محض و آزمون عبور از تعلقات مادی در مسیر امامت
حجتالاسلام محمد وحیدی، پژوهشگر حوزوی و سخنران دینی، در گفتگو با خبرنگار مهر عید قربان را یکی از بزرگترین اعیاد مسلمین و مایه افتخار بشریت در پیشگاه ملائکه توصیف کرد.
پژوهشگر حوزوی و سخنران دینی با بیان اینکه حضرت ابراهیم (ع) با سربلندی در سختترین امتحانات الهی به مقام امامت نائل شد، اظهار کرد: درک داستان ذبح اسماعیل نیازمند یک جهانبینی عمیق دینی است؛ نگاهی که در آن وجود انسان در این دنیا، وجودی اعتباری تلقی میشود.
وی افزود: بدن انسان مانند یک ماشین کرایهای یا ابزاری است که برای انجام یک ماموریت به او سپرده شده و حقیقت «منِ» انسان، فراتر از این جسم مادی و تعلقات نژادی و جنسیتی است.
وحیدی با نقد دیدگاههای انسانمحور همچون اومانیسم که اصالت را به جسم میدهند، تأکید کرد: انسان با برخورداری همزمان از عقل و هوس، در جایگاهی میان فرشتگان و حیوانات قرار دارد و اگر بتواند با وجود تمایلات نفسانی، مسیر عقل و بندگی را برگزیند، مقامی برتر از ملائکه خواهد یافت.
پژوهشگر حوزوی و سخنران دینی با تحلیل جزئیات آزمون حضرت ابراهیم (ع)، بندگی محض را محور اصلی خلقت دانست و افزود: عبادت به معنای حرکت در چارچوبهای تعریفشده از سوی خداوند است. وی با اشاره به سن بالای حضرت ابراهیم (ع) در هنگام تولد فرزندش، دستور قربانی کردن حضرت اسماعیل (ع) را آزمونی در اوج وابستگی عاطفی خواند که ابراهیم (ع) بدون هیچگونه تعللی به اجرای آن همت گماشت.
وی همچنین با یادآوری مناسک حج همچون رمی جمرات، آن را نماد دفع وسوسههای شیطان در مسیر اجرای حکم خدا دانست و خاطرنشان کرد: که حتی اقدام حضرت ابراهیم (ع) در برگرداندن چهره فرزندش در لحظه ذبح، برای جلوگیری از غلیان عواطف و تردید در دستور الهی بوده است.
وحیدی در بخش دیگری از سخنان خود به جایگاه قلب به عنوان «حرم الله» اشاره کرد و گفت: بر اساس روایات، هیچ محبتی نباید جایگزین حب الهی در قلب شود.
پژوهشگر حوزوی و سخنران دینی بیان کرد: محبت به والدین، همسر و فرزند اگر در طول محبت خدا و به واسطه دستور او باشد، نهتنها اشکالی ندارد بلکه عمیقتر، با آرامشتر و پایدارتر خواهد بود.
وی با استناد به کلام امام صادق (ع) که دین را چیزی جز «حب و بغض» نمیدانستند، تأکید کرد: انسان با همان چیزی محشور میشود که به آن دلبستگی دارد. در نهایت، عید قربان پاسخی به اعتراض ملائکه در زمان خلقت انسان بود؛ چرا که ابراهیم (ع) با برافراشتن پرچم عبودیت در سختترین لحظات، نشان داد که مقام انسانِ کامل، توجیهگر فلسفه خلقت و مایه مباهات پروردگار است.
عید قربان؛ نماد عبور از وابستگیهای دنیوی و رسیدن به بلوغ معنوی در نگاه رهبر انقلاب
حجتالاسلام مهدی مهدوی عارف، کارشناس دینی، در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن تبیین جایگاه عید قربان در اندیشه رهبر شهید انقلاب، این روز را فراتر از یک مراسم عبادی صرف و نمادی از ایثار، بندگی و پیروزی در امتحان الهی دانست.
این کارشناس دینی با اشاره به ماجرای حضرت ابراهیم (ع) تأکید کرد: آمادگی ابراهیم خلیل الله برای قربانی کردن فرزند، نمایشگر اوج تسلیم در برابر فرمان پروردگار است و این درس بزرگ به انسان میآموزد که برای رسیدن به حقیقت، باید از وابستگیهای مادی و دنیوی عبور کرد.
وی با تشریح علت تأکید بر واژه «ایثار» در این نگاه، خاطرنشان کرد: از منظر رهبر شهید انقلاب، تعالی انسان بدون گذشت و فداکاری ممکن نیست؛ این فداکاری میتواند گاه در قالب مال و جان و گاه در قالب گذشتن از غرور، تعصبهای شخصی و خواستههای نفسانی تجلی یابد.
مهدوی عارف در ادامه به تبیین مفهوم امتحان الهی پرداخت و تصریح کرد: در نگاه قائد شهید انقلاب، هدف از آزمونهای خداوند، شناخت خدا از بنده نیست، بلکه این امتحانات فرصتی برای رشد، تکامل و رسیدن به مراحل جدیدی از توانایی و بلوغ برای فرد و جامعه است.
این کارشناس دینی همچنین با تعمیم این مفهوم به حوزههای اجتماعی، اظهار کرد: همانطور که افراد در ابتلائات رشد میکنند، ملتها نیز با ایستادگی در برابر سختیها، فتنهها و حفظ بصیرت، قویتر و آمادهتر میشوند.
وی پیام اصلی عید قربان برای جامعه امروز را حرکت در مسیر اخلاص و مقاومت دانست و تأکید کرد: پیشرفتهای معنوی و اجتماعی تنها در سایه صبر، ایثار و غلبه بر هوای نفس حاصل میشود.
نظرات کاربران