خبرگزاری مهر، گروه استانها- عاطفه وفاییان: افزایش مصرف انرژی و محدودیت منابع در سالهای اخیر، مدیریت مصرف را به یکی از مهمترین دغدغههای کشور تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، صرفهجویی دیگر تنها یک توصیه عمومی نیست، بلکه به اقدامی ضروری برای حفظ پایداری زیرساختها و استمرار خدمات در بخشهای مختلف اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است.
بخش قابل توجهی از ناترازی انرژی و منابع با اصلاح الگوی مصرف و تغییر رفتارهای روزمره قابل کنترل است؛ اقداماتی که گاه بسیار ساده اما اثرگذار هستند و میتوانند از هدررفت منابع در حوزههایی مانند انرژی، آب و حتی مواد غذایی جلوگیری کنند.
در همین راستا، دستگاههای اجرایی و بخشهای مختلف خدماتی و تولیدی تلاش کردهاند با اجرای طرحهای فرهنگی، آموزشی و مدیریتی، نقش مردم را در مدیریت مصرف پررنگتر کنند؛ رویکردی که از نانواییها و مصرف نان گرفته تا مصرف گاز در منازل و حتی شیوه آبیاری در مزارع را در بر میگیرد.
جهاد صرفهجویی در سفرههای مردم
علی اکبر کوه پیکر، رئیس اتحادیه نانوایان مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر با تاکید بر آمادگی کامل نانواییها برای تامین نان مورد نیاز مردم حتی در سختترین شرایط، خواستار مشارکت شهروندان در «جهاد صرفهجویی» و اصلاح رفتارهای خرید و نگهداری نان شد.
رئیس اتحادیه نانوایان مشهد به تشریح وضعیت پایداری تولید نان و راهکارهای کاهش ضایعات در زنجیره گندم، آرد و نان پرداخت.
وی با اشاره به شرایط خاص کشور و لزوم هوشیاری در مصرف انرژی و منابع ملی، نکاتی کلیدی را خطاب به مردم و فعالان این صنف مطرح کرد.
تولید نان متوقف نمیشود؛ آمادگی برای شرایط بحرانی
کوهپیکر به مردم اطمینان داد که هیچ نگرانی بابت تامین نان وجود ندارد.
رئیس اتحادیه نانوایان مشهد اظهار کرد: حتی در صورت بروز اختلال در شبکههای آب، برق یا گاز، تدابیر پشتیبان پیشبینی شده است. نانواییهای ما مجهز به دستگاههای جایگزین هستند و توان تولید ۲۴ ساعته را حتی در شرایط قطع کامل انرژی دارا میباشند.
وی با انتقاد از خریدهای هیجانی که گاه در ابتدای بحرانها مشاهده میشود، افزود: تجربه روزهای نخست جنگ نشان داد که خریدهای انبوه و از روی ترس تنها باعث فشار موقت به شبکه توزیع میشود؛ در حالی که ما ظرف ۴۸ ساعت تولید را افزایش دادیم و نیازها برطرف شد. لذا از مردم درخواست میشود تنها به اندازه نیاز روزانه خود خرید کنند.
فرهنگ خرید؛ از کیسههای پارچهای تا حذف پلاستیک
کوه پیکر استفاده از کیسههای پارچهای را یکی از ارکان مهم در حفظ کیفیت نان و سلامت محیط زیست دانست و گفت: مردم هنگام مراجعه به نانوایی حتماً کیسه پارچهای همراه داشته باشند. قرار دادن نان داغ در پلاستیک نه تنها ماندگاری آن را به شدت کاهش میدهد، بلکه باعث افت کیفیت و تولید ضایعات میشود.
رئیس اتحادیه نانوایان مشهد همچنین به پویش حذف پلاستیک از نانواییها اشاره کرد و افزود: حذف پلاستیک علاوه بر کمک به محیط زیست از نظر اقتصادی نیز بار سنگینی را از دوش دولت و نانوا برمیدارد و مردم باید به سمت استفاده از جایگزینهای سنتی و بهداشتی سوق پیدا کنند.
اصول نگهداری نان؛ فریز کردن آخرین راهکار باشد
وی با تاکید بر مصرف نان تازه، درباره روشهای نگهداری گفت: نان تازه از نظر ارزش غذایی و پروتئینهای موجود، به مراتب برتر از نان فریز شده است. اگر شهروندان ناچار به فریز کردن نان هستند، باید ابتدا اجازه دهند نان کاملاً سرد شود و سپس آن را بستهبندی کنند. با این حال، توصیه ما این است که نان بیش از ۲ تا ۳ روز (حداکثر یک هفته) در فریزر نماند؛ چرا که ماندگاری طولانی در دمای زیر صفر، کیفیت بافت و ارزش غذایی نان را تخریب میکند.
کوه پیکر با اشاره به تنوع گندمهای ورودی به کارخانجات گفت: گندمهای شمال کشور معمولاً چربی و کیفیت متفاوتی نسبت به گندمهای جنوب دارند. اختلال در اختلاط صحیح این آردها در کارخانه، نانوا را مجبور میکند با تغییر زمان تخمیر یا استفاده از آب سرد و یخ در تابستان، کیفیت خمیر را حفظ کند تا نان از هم نپاشد و ترش نشود.
رئیس اتحادیه نانوایان مشهد افزود: آموزشهای دورهای برای نانوایان جهت عملآوری صحیح خمیر در شرایط محیطی مختلف در حال انجام است و بازرسیهای مستمر بر کیفیت پخت نظارت دارند.
واقعیسازی قیمت؛ گامی به سوی ارتقای کیفیت
وی به موضوع حساس قیمت نان اشاره کرد و گفت: شاید نان در سبد هزینه خانوار قیمت پایینی داشته باشد، اما دولت هزینههای گزافی بابت یارانه گندم، حمل و نقل و تولید پرداخت میکند. بهروزرسانی قیمتها (به جای تعبیر گرانی) باعث میشود هم تولیدکننده برای ارتقای کیفیت انگیزه بیشتری پیدا کند و هم مصرفکننده با دقت و وسواس بیشتری به اندازه نیاز خود خرید کند که این امر در نهایت منجر به کاهش چشمگیر ضایعات نان در کشور خواهد شد.
اجرای طرحهای مردمی برای «جهاد صرفهجویی» شرکت گاز خراسان رضوی
حسن افتخاری، مدیرعامل شرکت گاز خراسان رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: مصرف گاز خانگی در دو ماه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود پنج درصد کاهش یافته است.
مدیرعامل شرکت گاز خراسان رضوی با اشاره به رویکرد این شرکت در حوزه مدیریت مصرف گفت: تمرکز ما بر صرفهجویی با رویکرد مردمیسازی است؛ یعنی به جای رویکردهای دستوری و بخشنامهای تلاش کردهایم انگیزه در میان مردم برای مدیریت مصرف ایجاد شود.
وی با اشاره به اجرای طرح «همیار گاز» در استان خراسان رضوی افزود: این طرح ابتدا در مشهد و استان خراسان رضوی آغاز شد و اکنون به صورت ملی در حال اجراست. در قالب این طرح با همکاری آموزش و پرورش تعدادی از معلمان آموزش میبینند تا درباره چرایی و ضرورت صرفهجویی و راهکارهای کاهش مصرف گاز به دانشآموزان آموزش دهند.
افتخاری ادامه داد: این معلمان به عنوان «همیار گاز» و سفیران صرفهجویی در مدارس فعالیت میکنند. برای هر دانشآموز یک کارنامه مجازی تعریف شده است که در آن اقدامات و ابتکارات انجام شده برای کاهش مصرف ثبت میشود و سپس اثرگذاری این اقدامات مورد ارزیابی قرار میگیرد.
مدیرعامل شرکت گاز خراسان رضوی تأکید کرد: صرف اعلام کاهش مصرف کافی نیست و زمانی یک اقدام شاخص محسوب میشود که در اندازهگیریها مشخص شود واقعاً مصرف گاز مدرسه یا خانه کاهش یافته است. در میان افرادی که موفق به کاهش مصرف شدهاند نیز قرعهکشی انجام میشود و جوایزی به آنان تعلق میگیرد.
وی از اجرای طرحهای فرهنگی دیگر نیز خبر داد و گفت: حدود سه ماه قبل تفاهمنامهای با مرکز امور مساجد و سازمان تبلیغات اسلامی استان منعقد شد تا با محوریت مساجد و محلات، فرهنگسازی در زمینه صرفهجویی و مدیریت مصرف گاز گسترش یابد. این موضوع حتی مورد تأکید رئیسجمهور نیز قرار گرفته است.
افتخاری با اشاره به مشارکت واحدهای صنعتی در این برنامهها بیان کرد: در استان واحدهای صنعتی با بیش از ۱۰۰ نفر کارکن به عنوان مشترکان شاخص انتخاب شدهاند. نمایندگان شرکت گاز در این واحدها حضور پیدا میکنند و کارکنان به صورت داوطلبانه در پویش کاهش مصرف ثبتنام میکنند.
مدیرعامل شرکت گاز خراسان رضوی افزود: اگر کارکنان این واحدها بتوانند مصرف گاز خانگی خود را در زمستان حداقل پنج درصد نسبت به سال قبل کاهش دهند، در طرح قرعهکشی و دریافت جوایز قرار میگیرند. علاوه بر این، بخشی از گازی که کارکنان در منازل صرفهجویی میکنند در زمستان به واحد صنعتی محل کار آنان اختصاص داده میشود.
وی گفت: در این مدل، کارگران و کارکنان میدانند که با مدیریت مصرف در خانه میتوانند به تداوم فعالیت کارخانه و حفظ اشتغال کمک کنند. در واقع به جای قطع گاز صنایع، تلاش میکنیم مصرف خانگی مدیریت شود تا تولید و اشتغال آسیب نبیند.
افتخاری همچنین از اجرای طرح شرکتهای کاربر خبر داد و گفت: این شرکتها به عنوان حلقه واسط میان مردم و شرکت ملی گاز فعالیت میکنند. تمرکز این طرح بر خانههای پرمصرف یا به اصطلاح «خانههای گرم» است.
مدیرعامل شرکت گاز خراسان رضوی گفت: خانههایی که دمای داخلی آنها در زمستان بیش از ۲۰ درجه سانتیگراد است به عنوان خانه گرم شناخته میشوند. در استان خراسان رضوی حدود ۲۲۰ هزار خانه با این شرایط شناسایی شده است.
به گفته وی، کارشناسان این شرکتها به این منازل مراجعه میکنند و دلایل مصرف بالای گاز را بررسی میکنند؛ از جمله مشکلاتی مانند نبود پنجره دوجداره، باز بودن دریچهها یا رعایت نکردن الگوی مصرف.
افتخاری افزود: اقدامات اصلاحی در دو بخش کوتاهمدت و بلندمدت انجام میشود. در نتیجه مصرف گاز خانوار کاهش مییابد، هزینه قبوض کمتر میشود و در عین حال گاز صرفهجوییشده میتواند در بخش تولید و صنعت مورد استفاده قرار گیرد.
مدیرعامل شرکت گاز خراسان رضوی با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه بهینهسازی تجهیزات گفت: طی دو سال گذشته در استان بیش از ۴۰ هزار موتورخانه بهینهسازی شده است که حدود ۲۰ هزار مورد از آن تنها در شهر مشهد بوده است.
وی همچنین از توزیع تجهیزات کممصرف خبر داد و اظهار کرد: تاکنون بیش از ۴۰ هزار بخاری در مناطق سردسیر استان و در میان اقشار تحت پوشش کمیته امداد، بهزیستی، مدارس، مساجد، ادارات و برخی خانوارها توزیع شده است.
افتخاری تأکید کرد: برای افرادی که قصد کاهش مصرف دارند آموزشهای رایگان، مشاوره و حتی در برخی موارد تجهیزات لازم فراهم شده است تا بدون هزینه بتوانند مصرف گاز خود را مدیریت کنند.
مدیرعامل شرکت گاز خراسان رضوی در عین حال هشدار داد: کمتر از یک درصد مشترکان همچنان با وجود همه این امکانات مصرف بالایی دارند. پیشبینی میشود قبوض گاز این دسته از مشترکان در سال جاری حتی به بیش از ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان برسد.
توسعه آبیاری نوین ؛ ضرورتی برای حفظ اقتصاد کشاورزی
محمد قیصری، مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به شرایط اقلیمی خشک خراسان رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: اجرای سامانههای نوین آبیاری دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی حیاتی برای حفظ منابع آب، تداوم کشاورزی و پایداری اقتصاد روستایی در استان به شمار میرود.
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به چالشهای جدی کمآبی در استان بیان کرد: خراسان رضوی در سالهای اخیر با خشکسالیهای پیاپی، کاهش بارندگی و افت سطح آبهای زیرزمینی مواجه بوده است و در چنین شرایطی استفاده از روشهای سنتی آبیاری باعث هدررفت قابل توجه منابع آبی میشود. از این رو توسعه سامانههای نوین آبیاری یا همان آبیاری تحت فشار به عنوان یکی از مهمترین راهکارهای مدیریت منابع آب در بخش کشاورزی مطرح است.
وی افزود: در روشهای سنتی بخش زیادی از آب از طریق تبخیر یا نفوذ غیرقابل کنترل در خاک از دسترس گیاه خارج میشود، در حالی که در سامانههای نوین آبیاری آب مستقیماً به منطقه ریشه گیاه هدایت شده و این امر موجب کاهش مصرف آب و جلوگیری از برداشت بیرویه از آبخوانهای زیرزمینی میشود.
قیصری افزایش بهرهوری و کیفیت محصولات کشاورزی را از دیگر مزایای این سیستمها دانست و گفت: در سامانههای نوین امکان مدیریت دقیق آب و حتی تزریق کودهای محلول همراه با آب آبیاری وجود دارد. این موضوع باعث میشود مواد مغذی به شکل مستقیم در اختیار ریشه گیاه قرار گرفته و در نتیجه عملکرد و کیفیت محصولات افزایش یابد.
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به نقش این سیستمها در حفاظت از خاک ادامه داد: آبیاریهای سنتی معمولاً موجب جاری شدن آب در سطح زمین و شسته شدن خاک میشود، اما در سامانههای نوین با کنترل دقیق میزان آب از فرسایش خاک جلوگیری شده و سلامت و پایداری خاک حفظ میشود.
وی همچنین کاهش هزینهها و مدیریت بهتر انرژی را از دیگر مزایای اجرای این طرحها عنوان کرد و گفت: اگرچه اجرای سامانههای نوین آبیاری در ابتدا نیازمند سرمایهگذاری است، اما دولت برای حمایت از کشاورزان تسهیلات قابل توجهی در نظر گرفته است. در حال حاضر تا سقف حدود ۸۵ درصد از هزینه اجرای این سامانهها به صورت بلاعوض از سوی دولت تأمین میشود و حدود ۱۵ درصد نیز به عنوان سهم مشارکت کشاورزان پرداخت میشود. این سیستمها در بلندمدت باعث کاهش هزینههایی مانند مصرف کود، نیروی کار و حتی مصرف انرژی میشوند.
قیصری افزود: با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از اقتصاد و اشتغال خراسان رضوی به کشاورزی وابسته است، ادامه استفاده از روشهای سنتی آبیاری میتواند به کاهش منابع آب زیرزمینی، مهاجرت روستاییان و تضعیف اقتصاد مناطق روستایی منجر شود. اجرای سامانههای نوین آبیاری میتواند نقش مهمی در پایداری اقتصادی و تأمین امنیت غذایی داشته باشد.
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی در ادامه به روند اجرای این طرح در استان اشاره کرد و گفت: اجرای سامانههای نوین آبیاری در خراسان رضوی از اواخر دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ آغاز شده و تاکنون بیش از ۲۰۳ هزار هکتار از اراضی مستعد استان به این سامانهها مجهز شده است.
وی افزود: بر اساس مطالعات انجامشده، حدود ۳۹۰ هزار هکتار از اراضی استان قابلیت اجرای سامانههای نوین آبیاری را دارند که تاکنون حدود ۵۲ درصد از این ظرفیت به این سیستمها مجهز شده است. وی دلیل اصلی فاصله با پوشش کامل این طرح را محدودیت اعتبارات عنوان کرد و گفت: در صورت تخصیص منابع مالی بیشتر، امکان توسعه این سامانهها در سطح وسیعتری از اراضی استان فراهم خواهد شد.
قیصری خاطرنشان کرد: در سال ۱۴۰۴ حدود ۵ هزار و ۶۰۴ هکتار از اراضی استان به سامانههای نوین آبیاری مجهز شده و در سال جاری نیز اجرای این طرحها همچنان ادامه دارد.
مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی خراسان رضوی گفت: استفاده از سامانههای نوین آبیاری مجموعهای از مزایای مدیریتی، اقتصادی و زیستمحیطی را به همراه دارد؛ از جمله کاهش مصرف آب، افزایش عملکرد محصول، کاهش بیماریهای گیاهی، جلوگیری از فرسایش خاک و امکان استفاده از سیستمهای هوشمند و اتوماسیون برای مدیریت دقیق آبیاری.
وی تأکید کرد: گذار از آبیاری سنتی به روشهای نوین در واقع تبدیل کشاورزی از یک فعالیت پرمصرف آب به فعالیتی با ارزش افزوده بالا و مصرف بهینه منابع است که نقش مهمی در حفظ محیط زیست و پایداری اقتصاد استان دارد.
مجموعه این اقدامات نشان میدهد که مدیریت مصرف تنها محدود به یک بخش خاص نیست و از سفرههای مردم تا صنایع و مزارع کشاورزی را در بر میگیرد. کاهش ضایعات نان، مدیریت مصرف گاز در خانهها و استفاده از روشهای نوین آبیاری در کشاورزی، هر کدام میتواند سهمی در حفظ منابع ملی داشته باشد.
موفقیت این مسیر بیش از هر چیز به مشارکت مردم وابسته است؛ زیرا بسیاری از راهکارهای صرفهجویی با تغییرات کوچک در رفتارهای روزمره قابل تحقق است و همین اقدامات کوچک در مقیاس ملی میتواند اثر قابل توجهی بر کاهش مصرف داشته باشد.
آنچه از آن با عنوان «جهاد صرفهجویی» یاد میشود، مجموعهای از اقدامات ساده اما هدفمند است که با همراهی مردم و دستگاههای اجرایی میتواند به حفظ منابع، پایداری تولید و عبور از چالشهای پیشروی کشور کمک کند.
نظرات کاربران