مهاجرت پرستاران؛ افزایش جابه‌جایی، تغییرات شتابان و ضرورت راهکارهای جهانی

مؤسسه بین‌المللی TruMeritدر گزارشی به موضوع مهاجرت پرستاران در جهان با عنوان«مهاجرت پرستاران؛ افزایش جابه‌جایی، تغییرات شتابان و ضرورت راهکارهای جهانی» پرداخته است و در این گزارش مهم‌ترین چالش‌ها و فرصت‌های این موضوع را بررسی کرده است.

به‌گزارش روابط‌عمومی سازمان نظام پرستاری،بر اساس تازه‌ترین گزارش مؤسسه بین‌المللیTruMeritبا نام پیشین  (CGFNS International)  با عنوان «مهاجرت پرستاران؛ افزایش جابه‌جایی، تغییرات شتابان و ضرورت راهکارهای جهان» که در آوریل ۲۰۲۶منتشر شده است، مهاجرت پرستاران به یکی از مهم‌ترین موضوعات سیاست‌گذاری نیروی انسانی سلامت در جهان تبدیل شده است. این گزارش با بررسی روندهای جهانی، چالش‌های نوظهور و تحولات پیش‌روی نظام‌های سلامت، تصویری جامع از وضعیت مهاجرت پرستاران ارائه کرده و بر ضرورت همکاری‌های بین‌المللی برای مدیریت این پدیده تأکید دارد.

کمبود نیروی انسانی، مهاجرت پرستاران را به مسئله‌ای جهانی تبدیل کرده است

در شرایطی که جهان با کمبود فزاینده نیروی انسانی حوزه سلامت مواجه است، مهاجرت پرستاران را می‌توان هم یک چالش و هم یک فرصت؛ هم برای کشورها و هم برای خود پرستاران دانست. با وجود چالش‌هایی مانند توزیع ناعادلانه نیروی انسانی، دشواری در به‌رسمیت شناختن صلاحیت‌های حرفه‌ای و ضرورت رعایت اصول اخلاقی در جذب و به‌کارگیری نیروی کار، مهاجرت پرستاران نقشی اساسی در شکل‌گیری نیروی کار سلامت در مقیاس جهانی ایفا می‌کند. با این حال، هنوز هیچ سازوکار دائمی و چندجانبه‌ای در سطح بین‌المللی که به‌طور اختصاصی به این موضوع بپردازد، وجود ندارد.

این گزارش نشان می‌دهد که اگرچه ایالات متحده آمریکا همچنان یکی از مهم‌ترین مقاصد مهاجرت پرستاران محسوب می‌شود، اما طی دو تا سه سال گذشته روند درخواست ویزای پرستاران مهاجر کاهش یافته است. در مقابل، سهم پرستاران آموزش‌دیده در خارج از کشور که در اروپا و آسیای جنوب شرقی مشغول به کار می‌شوند، افزایش یافته است. بر اساس یافته‌های گزارش، این گروه اکنون ۸٫۰۱درصد از نیروی کار سلامت اروپا (در مقایسه با میانگین ۱۰ساله ۵٫۹۶درصد) و ۲۴٫۸۷درصد از نیروی کار سلامت آسیای جنوب شرقی (در مقایسه با میانگین ۱۰ساله ۲۰٫۱۵درصد) را تشکیل می‌دهند؛ موضوعی که بیانگر تغییر تدریجی الگوهای سنتی مهاجرت پرستاران در جهان است.

از موانع زبانی تا تبعیض؛ چالش‌های پرستاران مهاجر

مطابق این گزارش، مهاجرت پرستاران همانند سایر اقشار با چالش‌هایی در تمامی مراحل، از پیش از مهاجرت تا استقرار در کشور مقصد، همراه است. تفاوت در سیاست‌های مهاجرتی کشورها، کمبود حمایت‌های حرفه‌ای، مشکلات زبانی و ارتباطی، برآورده نشدن انتظارات شغلی، تبعیض، دشواری در سازگاری فرهنگی و کاهش احساس تعلق، از مهم‌ترین موانعی هستند که پرستاران مهاجر با آن‌ها روبه‌رو می‌شوند.

گزارش TruMeritهمچنین به موضوعات نوظهوری اشاره می‌کند که در سال‌های آینده بر روند مهاجرت پرستاران تأثیرگذار خواهند بود و برای نهادهای دولتی و نظارتی نیز چالش‌برانگیز خواهد بود. از جمله این موضوعات می‌توان به توسعه گواهی‌نامه‌های حرفه‌ای بین‌المللی، مهاجرت اجباری، دانش و تجربه، آموزش مبتنی بر شایستگی، به‌رسمیت شناختن متقابل مدارک و قابلیت انتقال صلاحیت‌های حرفه‌ای، مقابله با تقلب‌های شغلی و ارتقای امنیت نظام‌های اعتبارسنجی و همچنین توسعه نظام‌های جذب و استخدام مبتنی بر اصول اخلاقی اشاره کرد.

در بخش دیگری از گزارش تأکید شده است که تحول در الگوهای ارائه خدمات سلامت و مراقبت، به‌ویژه با گسترش فناوری‌های نوین و سلامت دیجیتال، تأثیر قابل‌توجهی بر آینده مهاجرت پرستاران خواهد داشت. فناوری‌های جدید، نیاز به مهارت‌های نوین را افزایش داده و نقش‌های حرفه‌ای پرستاران را در شیوه‌های مختلف ارائه خدمات سلامت دستخوش تغییر خواهد کرد؛ تحولاتی که به نوبه خود بر عوامل مؤثر بر مهاجرت نیز اثرگذار خواهند بود.

سلامت دیجیتال، معادلات مهاجرت پرستاران را تغییر می‌دهد

نویسندگان گزارش همچنین یادآور می‌شوند که با وجود تلاش سازمان‌ها و نهادهای مختلف برای گردآوری اطلاعات مربوط به مهاجرت پرستاران، همچنان کمبود داده‌های جامع، استاندارد و قابل اتکا در سطح جهانی، یکی از مهم‌ترین موانع تحلیل دقیق‌تر این پدیده و تدوین سیاست‌های مؤثر در این حوزه به شمار می‌رود.

نبود داده‌های دقیق، سیاست‌گذاری را دشوار کرده است

در پایان، این گزارش مجموعه‌ای از توصیه‌های سیاستی را برای دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و نهادهای حرفه‌ای ارائه می‌کند که هدف آن‌ها بهبود شرایط فعالیت میلیون‌ها پرستار مهاجر، تقویت همکاری‌های بین‌المللی، ارتقای عدالت در توزیع نیروی انسانی سلامت و توسعه نظام‌های سلامت کارآمد، پایدار و تاب‌آور در سراسر جهان است.

منبع:

Gouveia R, Herckis L, To Dutka J, Farrell N, Valdez S, Pringle J. Nurse Migration Report Rising Mobility, Rapidly Changing Dynamics, and a Need for Global Solutions. TruMerit (formerly CGFNS International), April 2026.