رویدادها و تازه‌ها

عزم جدی هنرمندان برای مشارکت در امور سلامت جامعه

عزم جدی هنرمندان برای مشارکت در امور سلامت جامعه

احمد محمد اسماعیلی -

در سال‌های اخیر، وزارت بهداشت و درمان با تشکیل معاونت‌های جدیدی مثل امور مشارکت‌های اجتماعی و دفتر آموزش و ارتقای سلامت و موسسه آوای هنر سلامت، می‌کوشد در حوزه سلامت در جامعه، فرهنگ جدیدی را نهادینه کند؛ فرهنگی که نشان می‌دهد مبحث سلامت در تجویز دارو خلاصه نمی‌شود و برای ترویج سلامت باید در همه حوزه‌ها با حضور تمام نهادها و وزارت‌خانه‌های دولتی رویکردهای جدیدی اتخاذ کرد.

برگزاری نخستین دوره جشنواره فیلم سلامت، اولین گام مهم در گسترش چنین فرهنگی است و به‌راستی کدام هنر و کدام مدیوم می‌تواند بهتر از سینما و تلویزیون این مفاهیم را به مردم منتقل کند؟

در اولین سلسله نشست‌های حوزه سلامت، این فیلم‌نامه‌نویسان نظرات خود را ابراز کردند:   

  • حسن انصاریان، فیلمنامه‌نویس باسابقه سینما و عضو کانون فیلم‌نامه‌نویسان. او فعالیت جدید خود در عرصه نویسندگی را از دهه شصت آغاز کرده است و  فیلم‌نامه فیلم‌هایی نظیر «كلاغ پر» ساخته شهرام شاه‌حسینی؛ «گیس‌بریده»، ساخته جمشیدی حیدری؛ «مهمان»، ساخته سعید اسدی و «عروس فراری»، ساخته بهرام کاظمی را در کارنامه هنری خود دارد و سال‌ها به‌عنوان مدرس در این حوزه فعالیت داشته است.
  • فریدون فرهودی، فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان سینما. حضور در شوراهای تخصصی فیلم‌نامه در مدرسه فیلم‌نامه‌نویسی حوزه هنری و تدریس در كلاس‌های فیلم‌نامه‌نویسی مدرسه كارگاهی و جهاد دانشگاهی و دانشگاه سوره، از جمله فعالیت‌های صنفی فرهودی محسوب می‌شود. کارگردانی مجموعه‌های «آینه و جاده» و نگارش فیلم‌نامه فیلم‌های «ساحره»، «دختری با کفش‌های کتانی»، «تکیه بر باد»، «پسران مهتاب»، «سفر به فردا»، «تیک»، «بازگشت به خانه»، «دردسر والدین» و «زمانی برای زیستن»، از جمله فعالیت‌های حرفه‌ای او است.
  • شعله شریعتی، فارغ‌التحصیل هنرهای نمایشی با گرایش كارگردانی از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران. وی فعالیت سینمایی خود را از سال ۱۳۸۲ با نگارش فیلم‌نامه «خانه‌ای در شن» آغاز كرد. او تاکنون نگارش فیلم‌نامه چندین سریال‌ تلویزیونی را در کارنامه خود ثبت کرده است که روزهای آرزو (شاهرخ حمیدی مقدم، شبکه یک)، همسفر (قاسم جعفری، شبکه سه)، خط قرمز (قاسم جعفری، شبکه سه)، دختران، (کار مشترک، اصغر توسلی، شبکه پنج)، بیگانه (علیرضا سرباز، گروه اجتماعی شبکه یک)، آینه خیال (امید نجیب‌زاده، معاونت مراكز استان‌های سازمان صدا و سیما)، لبه تاریکی (سعید سلطانی، شبکه دو)، بیگانه‌ای میان ما (کار مشترک، احمد امینی، شبکه دو)، مسافر پر دردسر (شاهرخ حمیدی مقدم، شبکه جهانی سحر)، مدرسه شهید چمران (بهروز مفید، شبكه دو)، ستاره‌های سربی (محمدرضا آهنج، شبکه دو)، خانه بی‌پرنده (کاظم معصومی، شبکه پنج)، دستان سبز (قدرت‌الله صلح میرزائی، شبکه پنج)، سریال طلاق (ابوالقاسم طالبی، شبكه پنج)، تکه‌های گمشده (عباس رنجبر، شبکه دو) و هشت بهشت (سعید عالم‌زاده)، از آن جمله‌اند.
  • سیدحسن مهدوی‌فر، او فعالیت نویسندگی خود را از دهه شصت آغاز کرد. تعقیب ، جشن گندم، لکوموتیوران کوچک ، دایان باخ، نخل سوخته، داستان یک شهر ، دبیرستان خضرا، صنوبر، پریماه، دلشوره، و شهر فرشتگان با قلم او به رشته تحریر درآمده‌اند.  مهدوی‌فر سال‌ها علاوه بر تدریس و داوری، در شوراهای مختلف فیلم‌نامه‌نویسی بنیاد سینمایی فارابی نیز حضور داشته و عضو مرکزی کانون فیلم‌نامه‌نویسان سینمای ایران هست.


در این میزگرد، شرایط و رویکردهای جدید وزارت بهداشت و درمان، به‌ویژه پس از ایجاد موسسه آوای هنر سلامت، به بحث و گفت‌وگو گذاشته شده و همچنین، راه‌کار تعاملات و مطالبات فیلم‌نامه‌نویسان در این حوزه مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.


می‌دانید که وزارت بهداشت در ادامه طرح تحول سلامت، نگاه ویژه‌ای به فیلم دارد. برای شروع می‌خواهیم بدانیم دسترسی به اطلاعات در نگارش یک فیلم‌نامه در حوزه سلامت تا چه اندازه اهمیت دارد و اکنون این اطلاعات را چگونه به‌دست می‌آورید؟

شعله شریعتی: در حال حاضر، حتی در تلویزیون، بر ترویج فرهنگ سلامت جسمی تاکید می‌شود و انواع و اقسام مشاوران سلامت و روان‌پزشک در قالب برنامه‌های مختلف به مخاطبان راه‌کار و توصیه ارائه می‌دهند. به عقیده من، اکنون که وزارت بهداشت و درمان تمایل دارد هنرمندان با مسائل مرتبط با سلامت و مشاوره‌های مربوط به آن، ارتباط بی‌واسطه‌تری داشته باشند، باید بررسی کرد که این حلقه‌های ارتباطی نظیر موسسه آوای هنر سلامت، چه‌قدر می‌توانند موثر باشند و چه اندازه در برابر نیازهای هنرمندان پاسخ‌گو خواهند بود. پیشنهاد می‌کنم وزارت بهداشت شرایطی فراهم کند تا نویسنده‌ای که سراغ موضوعات حوزه سلامت می‌رود، آزادی عمل معقول و مناسبی داشته باشد و در هزارتوی ممیزی‌ها قرار نگیرد. وجود چنین فضایی کمک می‌کند تا نویسنده در اثر خود، واقع‌گرایانه عمل کند.

حسن انصاریان: دراماتیزه شدن سوژه‌هایی که در حوزه سلامت طبقه‌بندی می‌شوند، مسئله مهمی است. البته این نهادهای وابسته به وزارت بهداشت و درمان که اشاره شد، باید چارچوب‌های کاری و نیز خدماتی را که می‌توانند به نویسندگان ارائه دهند، مشخص کنند زیرا بسیاری از اطلاعات دراین‌باره را می‌توان در فضای گوگل جستجو کرد و به آن دسترسی یافت. مهم این است که برای پرداختن به موضوعات سلامت، راه‌های جدیدی در بسته‌های مختلف به نویسنده ارائه شود و نویسنده برای نوشتن فیلم‌نامه مناسب، این راه‌ها را تجزیه و تحلیل کند. بحث قابل‌ اشاره دیگر در این حوزه، وجود سفارش‌دهندگان و یا تهیه‌کنندگانی است که نوشتن چنین فیلم‌نامه‌هایی را به نویسنده سفارش دهند. با توجه به ساختار تولید در سینمای ایران، معمولا کمتر پیش می‌آید که خود نویسنده برای نگارش یک فیلم‌نامه چند ماه و یا چند سال زمان صرف کند؛ آن هم فیلم‌نامه‌ای که شاید پس از این فرآیند طولانی و برای تبدیل شدن به اثر سینمایی نتواند سرمایه‌گذاری پیدا کند.

برخی از نویسندگان و یا کارگردان‌ها چون دغدغه کار در این حوزه را داشتند، ضمن توجه به مسائلی که اشاره کردید باز هم در ابتدا بدون داشتن سفارش‌دهنده رفتند و در این حوزه فیلم ساختند.

 انصاریان: تصور می‌کنم نگاه و زاویه دید نویسنده با نظرات و سیاست‌گذاری‌های مراکز مورد اشاره شما تفاوت‌های بسیاری دارد. برای مثال، آیا یک نویسنده می‌تواند در طرح بیماری‌ای مثل ایدز در خط سیر فیلم‌نامه‌ خود نگاه واقع‌گرایانه‌ای داشته باشد؟ مطمئن باشید وقتی در این حوزه فیلم‌نامه‌ای بنوسد با کلی اصلاحیه مواجه خواهد شد. نویسنده‌ای مثل داستایوفسکی در رمان «جنایت و مکافات» تمام ساختار نظام اجتماعی محل زندگی خود را مورد نقد و واکاوی قرار داده است تا بتواند به مشکل روح و روان شخصیت اصلی رمان، یعنی جوان دانشجویی بپردازد که پیرزن نزول‌خور را به قتل می‌‌رساند. آیا نویسنده‌ای می‌تواند در شرایط فعلی فیلم‌نامه‌ای بنویسند که در آن، علت اصلی بزه‌کاری شخصیت اصلی، فقر باشد؟ این نوع نگاه هنگام گرفتن پروانه ساخت و یا اجازه نمایش برای نویسنده و کارگردان اثر، چالش‌برانگیز است و عده‌ای از آن تعابیر مختلفی استخراج می‌کنند. به‌ نظرم، فیلم‌نامه‌نویسان به‌تنهایی نمی‌توانند طرح موضوع کنند و سایر ارگان‌ها نیز باید در این قضیه مشارکت داشته باشند.

 شریعتی: با توجه به اخبار منتشر شده، معتقدم که وزارت بهداشت و درمان گام ابتدایی ایجاد ارتباط با جامعه هنری را خوب برداشته است و نشان می‌دهد که این وزارت‌خانه به اهمیت و تاثیرگذاری مدیوم هنر در ترویج سلامت در حوزه‌های اجتماعی و فردی واقف شده است. البته نباید فقط به این تلاش بسنده کرد. من هم معتقدم که تهیه‌کننده و یا هر نهادی که  دغدغه کار در حوزه سلامت را دارد باید سفارش نوشتن بدهد. نوشتن فیلم‌نامه بدون داشتن تهیه‌کننده برای ساخت، آن را بدون اثرگذاری، روانه بایگانی می‌کند. اثر، زمانی کارایی خواهدداشت که به فیلم و یا سریال تبدیل شود و در معرض دید آحاد جامعه قرار بگیرد. وزارت بهداشت و درمان می‌تواند ضمن تعامل با سایر وزارت‌خانه‌ها مشارکت آن‌ها را جلب کند تا برای تولید فیلم سرمایه‌گذاری کنند و به نظرم پی‌گیری چنین راه‌کاری می‌تواند وزارت بهداشت و درمان را به اهداف خود نزدیکتر کند. در ابتدای دهه هشتاد، فیلم‌نامه «خط قرمز» را با محوریت بهداشت روان نوشتم. آن سال در جهان، سال بهداشت روان نامیده شده بود. در آن دوران، طرح چنین موضوعی در ایران نو بود و من تلاش کردم در قالب داستانی جذاب و جوان‌پسند، این موضوع را خیلی ظریف مطرح کنم و چون وزارت بهداشت حامی ساخت سریال بود، به‌آسانی توانستیم تحقیقات و حمایت‌های لازم را دریافت کنیم. بنابراین، وزارت بهداشت باید فراتر از ارائه مشاوره در این حوزه مشارکت داشته باشد.

فریدون فرهودی: یکی از مشکلات مهم جامعه ما پنهان‌کاری در اغلب حوزه‌های اجتماعی و فردی است. به‌ نظرم، بسترسازی وزارت بهداشت و درمان در این‌باره، قدم خوبی است تا من فیلم‌نامه‌نویس بتوانم به مراکز درمانی و یا سایر انجمن‌های تخصصی فعال در عرصه بیماری‌های مختلف، مانند بیماران همفویلی و غیره، دسترسی داشته باشم. با این راه‌کار، من می‌توانم به‌طور مستند به علت مبتلا شدن بیمار به یک بیماری خاص پی ببرم و آن را در اثر خود، مطرح کنم. همین ارتباط با روابط عمومی وزارت‌خانه‌ها، همیشه برای ما نویسندگان در حکم یک چالش بزرگ بوده است که باعث شده است اتفاقات زیادی رخ دهد و مردم از آن بی‌اطلاع باشند. شفاف‌سازی در تمام عرصه‌های اجتماعی، راه‌برد بسیار مهمی برای نوشتن آثار مکتوب و ساخت فیلم‌های بسیار مهم در حوزه سلامت است. موضوع قابل اشاره دیگر در بحث ما، این است که من نویسنده تا چه حد و درباره چه موضوعاتی می‌توانم فیلم‌نامه بنویسم. مرزها و حدودها باید مشخص شود. چه‌قدر باید منتظر ماند تا وزارت‌خانه‌ها و ارگان‌های دیگر نیز مثل وزارت بهداشت و یا نیروی انتظامی به اهمیت ایجاد کانال ارتباطی با هنرمندان پی ببرند و برای این منظور، سازمانی به‌وجود بیاورند؟ فیلمی مثل «خانه دختر»، سراغ موضوع حادی مثل رابطه نامشروع پدر با فرزندش می‌رود که یک معضل اجتماعی است. موقعی که فیلم توقیف شد، آیا نهادهایی که داعیه حمایت از ساخت چنین فیلم‌هایی را دارند، آمدند دخالت کنند تا فیلم امکان نمایش به دست بیاورد؟ متاسفانه چنین اتفاقی رخ نداد. بنابراین، نوشتن فیلم‌نامه و یا ساخت فیلم، به‌تنهایی نمی‌تواند تعیین‌کننده باشد و هنرمند بعد از این فرآیند با ده‌ها مانع دیگر روبه‌رو می‌شود. از طرفی باید سعه صدر در میان جامعه پزشکی، پرستاری و غیره بالا برود و در برابر اثری که برخی از رفتارهای نادرست در این حیطه را نقد می‌کند، مثل فیلم شوکران موضع‌گیری نکنند.

حسن مهدی‌فر: دوستان مباحث خوبی را مطرح کردند. امیدوارم توجه و رویکرد وزارت بهداشت درباره حوزه سلامت و برگزاری جشنواره، مقطعی و کوتاه‌مدت نباشد، زیرا کار فرهنگی در درازمدت اثرگذار می‌شود و کار تبلیغاتی نباید در زمره اهداف وزارت بهداشت و درمان از برگزاری جشنواره قرار بگیرد. به نظرم، در وهله اول باید تلاش کنیم تناقض موجود بین نگاه هنرمندان و نگاه مدیران و سازمان‌ها به مسائل اجتماعی، از بین برود تا به فرجام کار خوش‌بین باشیم. به هر حال، وزارت بهداشت و درمان امکانات و ابزاری در اختیار دارد که می‌تواند در جهت ترویج فرهنگ سلامت در اختیار هنرمندان و فیلم‌نامه‌نویسان قرار دهد. به نظرم، مسائلی که در حوزه سلامت قابل عرضه به مخاطبان هستند، اگر در قالب فیلم‌های مستند عرضه شوند، می‌توانند اثرگذارتر باشند.

یک فیلم مستند حداکثر یک‌بار در جشنواره و یا تلویزیون پخش می‌شود، اما یک فیلم سینمایی می‌تواند در مدت طولانی به نمایش دربیاید و مورد توجه قرار بگیرد.

 مهدی‌فر: نظر من این است که هنرمند، مصلح اجتماعی نیست و قرار نیست اصلاحگر جامعه باشد. رسالت اصلی هنرمند، روایت غیرمستقیم مسائل اجتماعی در قالب اثر داستانی است. همه ما همواره شرایط مختلف اجتماعی را رصد می‌کنیم.  

انصاریان: وزارت بهداشت برای تعامل با هنرمندان باید برنامه‌ریزی و اولویت‌هایی داشته باشد و اولویت اصلی در این روزگار، مسائل روحی و روانی آدم‌ها است. وقتی جسم انسان بیمار می‌شود، او با مراجعه به پزشک، سریع درمان می‌شود. اما درمان روح و روان به این سادگی امکان‌پذیر نیست. به نظرم، با سعه صدر مسئولان می‌توان اعمال‌نظرها درباره سوژه‌های حساس اجتماعی را که فیلم‌نامه‌نویسان به آن‌ها می‌پردازند، به حداقل رسانید و در ضمن، وزارت بهداشت باید آمار و ارقام صحیح موجود درباره مسائل حاد اجتماعی را در اختیار هنرمندان قرار دهد تا با مطرح کردن‌شان، زودتر بتوان برای حل‌ آن‌ها اقدام کرد. اگر مدیران رده‌بالا آمار شفاف ارائه دهند، مدیران میان‌رده و مدیران سطوح پایین‌تر نیز نمی‌توانند بگویند که طرح و ارائه فلان سوژه در قالب فیلم باعث شکسته شدن قبح آن در جامعه می‌شود.  

شریعتی: هنرمند در جامعه می‌تواند جریان فکری ایجاد کند و در نوع نگرش مردم به مسائل مختلف تغییراتی به‌وجود بیاورد. هنرمند زمانی می‌تواند چنین کاری انجام دهد که در اثر خود،  صادقانه و درست به موضوع پرداخته باشد. تمام آسیب‌های اجتماعی موجود در جامعه، مانند زنجیر به‌هم متصل شده‌اند. مشکلی مثل بی‌کاری می‌تواند تبعات سوء و گسترده‌ اجتماعی مثل دزدی، فحشا و بزه‌کاری داشته باشد. بنابراین، وظیفه اصلی نویسنده و یا هنرمندان دیگر، این است که در اثر خود، نابه‌سامانی‌ها را به چالش بکشند.

انصاریان: معتقدم که ارائه موجز و خلاقانه مفهوم مورد نظر توسط کارگردان، می‌تواند بر مخاطب تاثیرگذار باشد. چند وقت پیش، فیلم کوتاهی دیدم درباره مرد نابینایی که کنار خیابان نشسته و یادداشتی به‌این مضمون نوشته بود: «من نابینا هستم به من کمک کنید.» اما تنها معدودی از عابران به او کمک می‌کردند. خانمی می‌آید و تابلو را می‌خواند و پشت آن، جمله دیگری به‌این مضمون می‌نویسد: «امروز، روز زیبایی است و من نمی‌توانم این روز را ببینم، اما شما می‌بینید.»  این‌بار، با خواندن این جمله، عابران بسیار بیشتری به مرد نابینا کمک کردند. یک جمله ساده اما بامفهوم، چه اثری روی مخاطب داشت که او را به چنین کاری واداشت؟ فیلمساز متفکر و دارای ایده نیز می‌تواند با ساخت فیلمی درباره سلامت، جامعه را متوجه خود کند. بنابراین، در ساخت این آثار فقط حمایت و بودجه و سایر اقدامات سخت‌افزاری نمی‌تواند باعث توفیق فیلمساز باشد. وظیفه ما فیلمسازان این است که در وهله نخست، در آثارمان به مردم روحیه دهیم و آن‌ها را شاد کنیم تا سلامت روان آن‌ها تامین شود و در ضمن، در کار خود صادق باشیم تا مخاطب به حرف ما ایمان داشته باشد و توصیه‌های ما درباره سلامتی را باور کند. به قولی، همواره «هنرمند بر قدرت است، با قدرت نیست». هنرمند و نویسنده باید قدرت تحلیل داشته باشند تا بتوانند بی‌واسطه با مخاطب ارتباط برقرار کنند. هنرمند نباید برای شروع کار، خود را صرفا به حمایت ارگان‌ها و نهادهای مرتبط با حوزه سلامت مقید کند، زیرا معمولا عمر مدیریتی در کشور ما کوتاه است و در نهایت، این هنرمند است که باید بماند و کار کند. بنابراین، نگاه مستقل و احساس تعلق شخصی نسبت به موضوع سلامت، برای هنرمند الزامی است. لازم است که درباره این موضوعات در جامعه، گفتمان مستمری شکل بگیرد. با تضارب آرا می‌توانیم به رشد سلامت در جامعه کمک کنیم و مسئولان نیز در مقابل انتقاد هنرمندان موضع‌گیری نکنند، بلکه با نگاه درست، آن را تحلیل کنند و اگر انتقاد درست بود، برای آن اهمیت قائل شوند.

مهدی‌فر: هنرمند باید برای موثر بودن در کار خود، امنیت داشته باشد. وظیفه وزارت بهداشت فقط به ارائه مشاوره منحصر نیست و باید به سایر مباحث هم نگاه جدی داشته باشد و از نگاه صریح و هدفمند نویسنده نهراسد و آن را محدود نکند، زیرا با همین نگاه صریح است که اثر نویسنده می‌تواند در جامعه واکنش ایجاد کند و با طرح سوال در ذهن همه، بتواند برای مسئله موجود راه‌کاری بیابد.

فرهودی: در حوزه سلامت باید برای پی‌گیری سوژه مورد نظر، ریشه‌یابی شود. از این طریق می‌توانیم به سرچشمه اصلی موضوع و چرایی وقوع آن اشراف پیدا کنیم.

انصاریان: پیشنهاد می‌کنم وزارت بهداشت و درمان، درباره موضوعات مختلف سلامت، 50 عنوان موثر و مناسب که انگیزه‌های اصلی جامعه است، پیدا کند و این ایده‌ها و عناوین را به فیلمسازان عرضه کند تا براساس آن‌ها فیلم‌های کوتاه یک و یا دو دقیقه‌ای ساخته شود. سپس این فیلم‌ها در تیراژ بالا تکثیر شوند و در مراکز مختلف آموزشی، دانشگاه‌ها، مدارس و مراکز عمومی به نمایش دربیایند. به کمک فناوری‌های موجود که نمایش فیلم را به کار سهل و آسانی تبدیل کرده است، می‌توان فیلم‌های کوتاه مذکور را در زنگ‌های تفریح، بارها در معرض دید بچه‌ها قرار داد. آموزش از طریق رسانه جذاب فیلم، می‌تواند در ضمیر ناخودآگاه کودک اثر بگذارد. وقتی کودک بزرگ شد، این آموزه‌ها در ذهن او باقی می‌مانند و جلوی بروز بسیاری از مشکلات اجتماعی مثل خشونت، اعتیاد و کودک‌آزاری گرفته می‌شود. بنابراین، وزارت بهداشت و درمان باید سراغ این‌گونه طرح‌های کم‌هزینه اما به‌شدت تاثیرگذار برود و با تشکیل اتاق‌های فکر با حضور نویسندگان، فیلمسازان، پزشکان و جامعه‌شناسان، موضوعات مختلف را رصد و آن‌ها را از طرق مختلف مثل نقاشی، فیلم، کتاب و نمایشگاه عرضه کند. وقتی فیلمساز ببیند که سوژه‌های موثر در قالب فیلم کوتاه می‌تواند با مخاطب ارتباط برقرار کند، ترغیب می‌شود تا درباره این موضوعات، فیلم بلند هم بسازد. تجربه نشان داده است که طرح مسائل بسیار بزرگ، همیشه تعیین‌کننده نیست و چالش‌های زیادی دارد که تامین بودجه، یکی از آن‌ها است. این چالش‌ها هنرمند را حین خلق اثر در تنگنا قرار می‌دهند و  فیلمساز و یا هنرمند به‌جای آن‌که بر جان‌مایه اثر خود تمرکز کند، درگیر مناسبات تولید و چالش‌های پیرامون آن می‌شود.

در وزارت بهداشت و درمان، طرح‌های کوچک اما تاثیرگذاری از این دست مثل تربیت پانصد هزار نیرو در حوزه مدارس ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان وجود دارد که این نیروها به مسائل مختلف سلامت می‌پردازند و دانش‌آموزان همواره با آن‌ها در ارتباط خواهندبود.

مهدوی‌فر: بله، باید کارهای زیربنایی انجام داد تا در آینده نزدیک، شاهد ثمردهی آن‌ها باشیم. وجود اعتماد دوطرفه بین حوزه سلامت و مردم می‌تواند انواع و اقسام مشکلات اجتماعی را از بین ببرد و همان قضیه معروف پیش‌گیری بهتر از درمان است، مصداق پیدا ‌کند و بسیاری از پول‌هایی که بابت دارو و درمان هزینه می‌شود، برای بهبود زیر ساخت‌ها و افزایش خدمات اجتماعی و زندگی بهتر مردم هزینه شود.

شریعتی: اگر گاهی اطلاعات موجود به‌موقع و به‌صورت عمومی از سوی وزارت بهداشت و درمان اعلام می‌شد، بسیاری از بیماری‌ها از جمله ایدز، این اندازه سریع قدرت رشد و تکثیر پیدا نمی‌کردند. بنابراین، نکته مهم دیگر این است که مسئولان حوزه سلامت باید موقعیت‌شناس باشند و قبل از فراگیر شدن بیماری و یا موضوعی خاص، با مطرح کردن آن و یا کمک گرفتن از هنرمندان، کارشناسان و جامعه‌شناسان، درصدد مقابله علمی و منطقی با آن برآیند. تا چند سال پیش، داروخانه‌ها به افراد معتاد سرنگ نمی‌فروختند، اما پس از مدتی متوجه شدند که اگر سرنگ در اختیار معتاد قرار بگیرد روند رشد بسیاری از بیماری‌های قابل انتشار به‌وسیله خون آلوده، کند می‌شود و چنین شد که طی دستورالعملی، داروخانه‌ها اجازه یافتند به افراد معتاد نیز سرنگ بفروشند. بنابراین، امروزه که وزارت بهداشت و درمان برای ارتقای سلامت جامعه عزم جدی دارد، تمام این مسائل باید مورد بررسی و دقت قرار بگیرد تا در آینده شاهد چنین وضعیتی نباشیم. پانزده سال پیش، برای نوشتن فیلم‌نامه، طرحی را به صدا و سیما ارائه کردم که «خانه امن» نام داشت. آن زمان در ایران، برخلاف اروپا و امریکا، هنوز خانه امن تاسیس نشده بود. خانه امن، طرحی است که برای حمایت از زنان بی‌سرپرست و مطلقه ایجاد شده است و اگر زنی با همسر خود دچار اختلاف می‌شد و نیاز پیدا می‌کرد تا یک و یا چند شب برای از بین رفتن چالش و تنش از محیط خانه دور باشد، این مراکز چنین فرصتی را در اختیار او قرار می‌دادند. متاسفانه در آن زمان به طرح من توجهی نشد و استدلال برخی دوستان در تلویزیون این بود که ممکن است با تاسیس چنین مرکزی خانم‌ها بلافاصله بعد از مشاجره با همسر، خانه را ترک کنند و به این مراکز بروند. چند سال بعد در نوشتن فیلم‌نامه سریال «ستاره‌های سربی»، بخشی را به این موضوع اختصاص دادم. بنابراین، هنرمند همیشه نیازهای جامعه را درک می‌کند و متولیان سلامت و امنیت جامعه باید با هنرمند ارتباط نزدیکی داشته باشند و به کار او اعتماد کنند. البته این اعتماد باید دوطرفه باشد و هنرمند نیز در پی مطرح کردن مسائلی نباشد که با واقعیت‌های موجود تناقض دارند. هم‌اکنون، در برخی مراکز، حتی برای مردان و کودکان نیز چنین خانه‌های امنی، البته با عناوین دیگر، ساخته شده‌اند. فکر می‌کنم باید ضمن دوری از نقد عملکرد گذشته یکدیگر و غفلت‌هایی که صورت گرفته است، از همین امروز با تفاهم تلاش کنیم با نگاه درست و حمایت‌های لازم، برای مردم و  زندگی بهتر آن‌ها در جامعه، شرایط مطلوبی ایجاد کنیم. قوه قانون‌گذار هم مدتی است با نگاه درست، برای اقشار آسیب‌پذیری مثل کودکان و زنان، قانون‌های حمایتی کارامدی وضع کرده است. یکی از آن‌ها، قانون کودکان کار است که صاحبان مشاغل و کارخانه‌ها را از به‌‌کارگماردن کودکان  در شغل‌های سخت و طاقت‌فرسا منع می‌کند. در این زمینه‌ها، قانون‌های خوب و موثر زیادی داریم که بر اثر بی‌توجهی، تا به حال عملیاتی نشده‌اند. برای عملیاتی شدن چنین قانون‌هایی، قوای دیگری مانند قوه اجرایی و نیروی انتظامی نیز باید مشارکت داشته باشند و اجازه ندهند کودک چهار، پنج‌ساله در شرایط سخت سر چهارراه‌ها تکدی‌گری کند. بنابراین، نباید فقط از وزارت بهداشت و درمان انتظار داشته باشیم که در تمام این حوزه‌ها ورود داشته باشد و مشکلات را حل کند. با این تفکر نمی‌توانیم به نتایج خوبی دست پیدا کنیم.

انصاریان: پیشنهاد می‌کنم بعد از خاتمه جشنواره فیلم سلامت، باز هم چنین نشست‌هایی با حضور هنرمندان عرصه‌های مختلف برگزار کنید، زیرا با استمرار است که می‌توان به نتایج خوب و اثرگذاری رسید. با این شیوه، خرد جمعی راه‌کار جدیدی را پیش روی مدیران ارشد وزارت بهداشت می‌نهند؛ مدیرانی که  به حوزه سلامت و ارتقای آن توجه جدی دارند. به‌طور حتم با گذشت زمان، بسیاری از مسائلی که در حال حاضر کمتر در جامعه رعایت می‌شوند، به عادت تبدیل می‌شوند. الان اگر وزارت بهداشت بخواهد برای رسیدن به اهداف خود، در حوزه ساخت فیلم بلند سرمایه‌گذاری کند و برای مثال، ده، بیست فیلم سفارش دهد و هزینه تولید هر یک از آن‌ها حدود هشتصد میلیون تومان باشد، شاید به اهداف کلان خود نرسد و فیلم‌ها نتوانند نسبت به بودجه کلانی که صرف ساخت آن‌ها شده است، انتظارات سفارش‌دهنده را برآورده کنند.  

شریعتی: یک راه‌کار موثر دیگر، مشارکت بیشتر وزارت بهداشت و درمان در تولید مشترک با رسانه ملی است و این روزها هم قرار است پخش سریالی که با مشارکت این دو نهاد تولید شده است، آغاز شود.

 مهدوی فر: خوش‌بینی و امید چیز بدی نیست البته باید توام با واقع‌گرایی باشد. به نظرم، موارد مطرح‌شده، بخشی از  وظایف اصلی این نهادهای دولتی است و منحصر به امسال و پارسال نیست. بنابراین، باید این موضوع مطرح شود که چرا وزارت بهداشت و درمان در دوره‌های پیشین چنین عزمی نداشت که بخواهد از این طریق، سلامت عمومی جامعه را ارتقا دهد. داشتن نگاه کلان‌نگرتر، به‌ویژه درباره مسائل زیست‌محیلی هم باید مورد توجه باشد. آب ناسالم، نابودی اکوسیستم طبیعی و جنگل‌ها نیز حوزه‌های مرتبط با سلامت هستند که نباید در هیاهوی مسائل شهری گم شوند و مورد بی‌توجهی قرار  بگیرند؛  برای مثال، همین قضیه ریزگردها که در اثر از بین رفتن بخش قابل‌توجهی از محیط‌های طبیعی، کشورمان را درگیر کرده و باعث شیوع انواع و اقسام بیماری‌ها شده است و حتی فعالیت‌های اقتصادی  را نیز تحت‌الشعاع خود قرار داده است. البته این مسئله، فرامنطقه‌ای است و باید برای مبارزه با آن از سایر کشورها نیز کمک گرفت.

 فرهودی: مسائل مختلفی در این جلسه مطرح شد و امیدوارم مباحث مطروحه باعث شود به حوزه سلامت نگاه جدی‌تری داشته باشیم و بین هنرمندان و جامعه پزشکی و بهداشتی کشور تعامل بیشتری به وجود بیاید.

 حسن انصاریان: دراماتیزه شدن سوژه‌هایی که در حوزه سلامت طبقه‌بندی می‌شوند، مسئله مهمی است. البته این نهادهای وابسته به وزارت بهداشت و درمان که اشاره شد، باید چارچوب‌های کاری و نیز خدماتی را که می‌توانند به نویسندگان ارائه دهند، مشخص کنند.  

شعله شریعتی: وزارت بهداشت و درمان گام ابتدایی ایجاد ارتباط با جامعه هنری را خوب برداشته است و نشان می‌دهد که این وزارت‌خانه به اهمیت و تاثیرگذاری مدیوم هنر در ترویج سلامت در حوزه‌های اجتماعی و فردی واقف شده است.

فریدون فرهودی: موضوع قابل اشاره دیگر در بحث ما، این است که من نویسنده تا چه حد و درباره چه موضوعاتی می‌توانم فیلم‌نامه بنویسم. مرزها و حدودها باید مشخص شود.

حسن مهدی‌فر: امیدوارم توجه و رویکرد وزارت بهداشت درباره حوزه سلامت و برگزاری جشنواره، مقطعی و کوتاه‌مدت نباشد، زیرا کار فرهنگی در درازمدت اثرگذار می‌شود.