رویدادها و تازه‌ها

سنت حضور هنرمندان در بزنگاه‌های سلامت

سنت حضور هنرمندان در بزنگاه‌های سلامت

نسرین بختیاری -

شهرنشینی و افزایش تنش و استرس‌ها در زندگی روزمره، خطر شیوع بیماری‌های متاثر از سبک زندگی نادرست را افزایش داده است. در این شرایط، پیش‌گیری از بیماری و حفظ و ارتقای سلامت اهمیت ویژه‌ای دارد و این مساله، دغدغه هنرمندان و چهره‌های سیاسی، ورزشی و اجتماعی نیز به شمار می‌رود. هنر هنرمند بر دل مخاطب و مردم می‌نشیند و نفوذ کلام را دوچندان می‌کند. این نفوذ کلام می‌تواند برای بهبود شرایط اجتماعی و افزایش سلامت عمومی جامعه به‌کار گرفته شود. این سنت جهانی است که هنرمندان و چهره‌های نام‌آشنا در بزنگاه‌های مهم برای کمک به مردم جامعه خود حضور پیدا می‌کنند. پنج هنرمند با ما هم‌صحبت و هم‌کلام شدند تا از آن‌ها درباره پیش‌گیری از بیماری و حفظ و ارتقای سلامت و کارهایی که در این رابطه انجام داده‌اند، بپرسیم. از این میان، فریبا کوثری دغدغه معتادان کشور، به‌ویژه زنان و کودکان معتاد، را دارد. کورش تهامی نیز بیش از پیش دل‌نگران کودکان کار است. پرستو صالحی دغدغه اصلی خود را مبارزه با دخانیات می‌داند و در بحث اهدای عضو نیز فعال است، تا جایی که سال گذشته در همین رابطه کمپین «یک مساوی هشت» را در فضای مجازی به‌راه انداخت. رضا توکلی به نفع بیماران معلول و افرادی که از نقص سیستم ایمنی بدن رنج می‌برند، فعالیت می‌کند و در تلاش است تا برای بیماران دیابتی هم کاری انجام دهد. الهام پاوه‌نژاد نیز در رابطه با بیماری ام‌اس فعال است و به‌ویژه در شرایطی که این بیماری برخی از همکارانش را تهدید می‌کند فعالیت‌های خود را افزایش داده است.



راه‌کارهای هنرمندان برای حفظ و ارتقا سلامت

الهام پاوه‌نژاد از جمله هنرمندانی است که درباره مبحث سلامت با او گفت‌وگو کردیم. او ورزش روزانه را نخستین شرط لازم برای پیش‌گیری از بیماری و حفظ و ارتقای سلامت می‌داند. به عقیده او در همه جوامع مترقی، ورزش بخشی از برنامه روزانه مردم به شمار می‌آید واین در حالی است که ما ورزش را بیشتر به دیده تفنن می‌نگریم و در برنامه‌های اصلی خود جایی برای آن در نظر نمی‌گیریم. وی با اشاره به این‌که ورزش یکی از اولویت‌های مهم یک هنرمند محسوب می‌شود، می‌گوید: «ورزش برای همه افراد جامعه ‌که می‌خواهند فیزیک و اندام خود را سالم نگه دارند، ضروری است. کسی که ورزش و فعالیت بدنی دارد کمتر به سمت استفاده از دخانیات و سیگار می‌رود و همان‌‌طور که می‌دانیم امروز استفاده از دخانیات افزایش پیدا کرده است و این به بدنه اجتماع ضربه مهلکی می‌زند.»

او همچنین به بی‌توجهی نسبت به مساله آزمایش سالانه یا ماهانه اشاره می‌کند و می‌افزاید: «متاسفانه چک‌آپ سالانه و ماهانه بدن در برنامه ما جایی ندارد، اما اگر بتوانیم این فرهنگ را نهادینه کنیم که سالی یک‌بار چک‌آپ‌های مخصوص سن خود را داشته باشیم، از بسیاری از بیماری‌ها پیش‌گیری خواهیم کرد. این موضوع باید فرهنگ‌سازی شود و امنیت بیمه نیز برای این کار وجود داشته باشد و هزینه‌ها کمتر شود. اگر هزینه چک‌آپ کم باشد، باعث می‌شود که زودتر برای آزمایش اقدام کنیم.»

کوروش تهامی دومین فردی است که از معیارهای سلامتی صحبت می‌کند و مهمترین عامل برای حفظ سلامتی را پیش‌گیری می‌داند و می‌گوید: «‌هرقدر مواظب باشیم، بیشتر بشناسیم و پیش‌گیری کنیم، خیلی بهتر از این است که درصورت درگیر شدن با بیماری کاری انجام دهیم.» او نیز در بخشی از صحبت‌های خود به لزوم توجه اشخاص به فیزیک‌شان اشاره می‌کند و می‌افزاید: «افراد باید مواظب سلامت خود باشند. بدن فرسوده و از کار افتاده کارایی لازم را ندارد. نوع ایستادن و حرکت یک بازیگر در تئاتر و سینما و تلویزیون روی دیدگاه تماشاگر تأثیر می‌گذارد. این به سلامتی خود بازیگر کمک می‌کند و باعث می‌شود تماشاگران با توجه به این نشانه‌ها برای زندگی خود مولفه‌ای پیدا کنند.»

تهامی به سلامت روح که یکی از مهمترین بخش های زندگی است، اشاره می‌کند و معتقد است که باید بیش از هر زمانی به آن توجه کنیم. بازیگر سریال «زیر تیغ» در این‌باره توضیح می‌دهد: «اکثر مردم می‌دانند که اگر روح آدمی درگیر شود، منشا بسیاری از بیماری‌های مختلف می‌شود. باید سعی کنیم در این زمانه خاص مواظب سلامت روح خود باشیم و درگیر افکار بیهوده، استرس و اضطراب و کینه نشویم. بهتر است کمی به مطالعه خود اضافه کنیم و موسیقی خوب گوش کنیم که نوعی غذای روح محسوب می‌شود. وقتی روح‌مان سالم باشد و آزرده نباشد بخش گسترده‌ای از سلامتی را در اختیار داریم.»

او در بخش دیگری از سخنان خود راه‌کاری ارائه می‌دهد و می‌گوید: «می‌توانیم یافته‌های محققان را با نویسندگان فیلمنامه‌ها تلفیق کنیم تا فیلمنامه‌هایی درباره بیماری‌های مختلف نوشته شود.»

فریبا کوثری نیز در ادامه گفت‌وگوی ما نقش رسانه ملی را در پیش‌گیری از بیماری و حفظ و ارتقای سلامت ضروری می‌داند. او بیش از هر چیز به ضرورت سلامت روح انسان‌ها معتقد است و می‌گوید: «بیش از هر زمانی باید روی ابعاد سلامتی روح و روان مردم کار کنیم و آن را مورد توجه قرار دهیم. چه اشکالی دارد اگر سالانه به مشاور مراجعه کنیم و بسیاری از صحبت‌هایی را که نمی‌توانیم مطرح کنیم به او بگوییم تا راه‌کارِ منطقی به دست آوریم؟ شما به ترافیک شهرها نگاهی بیاندازید؛ متأسفانه فرهنگ رانندگی درستی وجود ندارد و در رفتارها تندخویی مشاهده می‌شود؛ تندخویی‌هایی که هرکدام علل خاص خود را دارد و در جامعه نمود پیدا می‌کند.»

او اضافه می‌کند: «به‌طور شخصی، سلامتی برایم اهمیت بسیاری دارد و معتقد هستم سلامتی تاجی بر سر انسان‌های سالم است که تنها بیماران آن را می بینند. ممکن است فکر کنیم این تنها یک کلمه است که باید از آن گذر کنیم اما وقتی درگیر بیماری شویم، متوجه اهمیت این مساله می‌شویم.»

پرستو صالحی نیز به برنامه‌های ناکارامد تلویزیون و رسانه ملی اشاره می‌کند و می‌گوید: «یکی از مشکلات ما این است که برنامه‌های ما در حوزه سلامت به‌صورت کارشناس-مجری است که کمترین بازدهی را دارد اما برنامه‌های «بچه‌ها سلامت باشید!» دوران کودکی هنوز در ذهن ما باقی مانده است. مردم با برنامه‌های سلامت‌محوری که قالب نمایشی و داستان‌گونه دارند بهتر می‌توانند ارتباط برقرار کنند. این برنامه‌ها می‌توانند به‌طور غیرمستقیم سر سفره‌های ایرانی شیوه صحیح تغذیه را نمایش دهند.»

رضا توکلی نقش عدالت اجتماعی را در سلامتی یک جامعه مؤثر می‌داند و می‌گوید: «با استفاده از داروهای ارزان برای بیماران خاص، شرایط برای بسترسازی فرهنگ عدالت اجتماعی فراهم می‌شود. می‌توانیم با فیلم‌سازی و فرهنگ‌سازی با مردم صحبت کنیم.»

این بازیگر همچنین بی‌اطلاعی مردم از برخی نکات مرتبط با سلامتی را یادآور می‌شود و می‌افزاید: «به نظرم مردم ما بسیاری از جزییات مربوط به سلامتی را نمی‌دانند و درباره مسائلی مثل تغذیه، آلودگی هوا و حمل‌ونقل اطلاعات کمی دارند. برای فعالیت هنرمندان در این حوزه‌ها بستر چندان مناسبی فراهم نیست و آن‌چه باید جواب‌گوی جامعه باشد برای فیلم‌سازان، جامعه‌شناسان و روان‌شناسان فراهم نشده است. برایم خیلی جذاب است که بتوانم به‌عنوان یک فیلم‌ساز یا بازیگر، معضلات حوزه سلامت را نشان دهم اما شرایط مالی مناسب و نیز موقعیتی برای ثبت ایده وجود ندارد.»


نقش فرهنگی هنرمندان در ارتباط با سلامت

پاوه‌نژاد در این‌باره که نقش هنرمند برای فرهنگ‌سازی درخصوص یک بیماری تا چه اندازه کاربردی است، می‌گوید: «نترسیدن از رسانه‌ای کردن یک بیماری می‌تواند فرهنگ‌ساز باشد. در ماه‌های اخیر از جانب برخی همکاران ما ابتلا به بیماری خاص مطرح شده است که این باعث می‌شود مردم نترسند و تصور نکنند ابتلا به بیماری، مساله عجیبی است. ترس‌ها و نگرانی‌ها از ناآگاهی نسبت به یک مساله یا بیماری نشات می گیرد اما اگر بتوانیم به‌درستی و در حداقل زمان ممکن از آن آگاه شویم، خطر کمتری ما را تهدید می‌کند.» این هنرمند در ادامه یادآور می‌شود: «بچه‌هایی که در حوزه هنر هستند، می‌توانند تاثیر بسیاری در این زمینه بگذارند اما جریانی علیه هنرمندان وجود دارد که آن‌ها را به ریاکاری برای انجام کارهای انسان‌دوستانه متهم می‌کند. در تمام دنیا آدم‌هایی که چهره هستند، می‌توانند در زمینه‌های مختلف سلامت، محیط زیست و غیره گام‌های بزرگ فرهنگی بردارند.» 

پرستو صالحی نیز معتقد استهنرمندان می‌توانند تاثیرگذاری در هر حوزه‌ای را دوچندان کنند. او می‌گوید: «مردم آن‌قدری که به هنرمندان توجه می‌کنند، به صحبت‌های کارشناسان تلویزیونی توجه نمی‌کنند. در این رابطه امکان فرهنگ‌سازی بسیاری وجود دارد و خود من در حوزه مبارزه با استعمال دخانیات فعالیت می‌کنم.»

در ادامه، رضا توکلی، از دیگر بازیگران کشور، ترویج پیش‌گیری از بیماری و حفظ و ارتقای سلامت را بخشی از رسالتی می‌داند که بر دوش هنرمندان است و می‌افزاید: «هنرمندان جایگاه ویژه‌ای دارند که می‌توانند موثر باشند. مردم صحبت‌های هنرمندان را بهتر می‌پذیرند. ممکن است کار یک مسئول به‌شیوه‌ای باشد که نتواند درباره مسائل مربوط به سلامت صحبت کند اما هنرمندان به‌واسطه این‌که تریبونی به دست دارند می‌توانند با طرح مسئله، راه‌گشا باشند.»


دغدغه هنرمندان نسبت به بیماری‌ها

دغدغه‌ پاوه‌نژاد نسبت به یکی از بیماری‌های خاصی که همکارانش را تهدید می‌کند، بیشتر است. او می‌گوید: «در حال حاضر، بیماری‌ای که بین همکاران ما شایع شده، ام‌اس است. درگیری و اضطراب‌ها در زندگی شهری نیز بر این بیماری تأثیر می‌گذارد و حرف اول را می‌زند. خود من از جمله کسانی هستم که به این مساله فکر می‌کنم و گپ و گفت‌ها بیشتر بر این اساس است که بتوانیم آرامش خود را حفظ کنیم و از اولین حمله‌های این بیماری و تحریک‌های عصبی دور باشیم.»

فریبا کوثری نیز مانند دیگر هنرمندان در ارتباط با سلامتی دغدغه دارد و آن را چنین اظهار می‌دارد: «بابت معتادان کشورم و به‌ویژه اعتیاد زنان و کودکان دغدغه دارم و اگر بتوانم کاری انجام دهم در این رابطه قدم بر می‌دارم. اخیرا مطلبی خواندم که متاسفانه دو کودک هنگام تولد از زمان نوزادی درگیر اعتیاد شده بودند و یکی از آن‌ها فوت و تنها یکی نجات پیدا کرده بود. بحث اعتیاد در حال حاضر بسیار گسترش پیدا کرده است و علاوه بر آن، سن اعتیاد نیز روز به روز کاهش می‌یابد.»

کورش تهامی نیز در این رابطه می‌گوید: «در سطح جهانی احتیاج به مطالعه داریم تا بدانیم افراد بیشتر به چه نوع بیماری‌هایی دچار هستند. برخی بیماری‌ها طی دهه‌های اخیر افراد را بیشتر از گذشته درگیر کرده‌اند. بنابراین، درباره بیماری‌های خاص و شیوه درمان آن‌ها نیازمند تحقیق گسترده‌ای هستیم اما من بیش از پیش دغدغه کودکان کار را دارم.»


فعالیت‌های تخصصی  در حوزه سلامت

پاوه‌نژاد درباره فعالیت‌های مرتبط با بیماری‌هایی که ذهن او را درگیر می‌کنند، می‌گوید: «اگر مراسم یا همایشی در این‌باره برگزار شود، سعی می‌کنم شرکت کنم. سال گذشته با انجمن سلول‌های بنیادی همکاری کردم و از ما به‌عنوان کسانی که فرهنگ اهدای سلول‌های بنیادی را مطرح می‌کنند، دعوت کردند. رفتیم و خون دادیم و نمونه خون‌ ما در بانک سلول‌های بنیادی است که اگر روزی کسی احتیاج پیدا کند، حضور داشته باشیم. به‌لحاظ علمی در جریان قرار گرفتم که در این زمینه عقب هستیم و وارد کردن آن هزینه بسیاری دارد. اگر بتوانیم بانک‌های سلول‌های بنیادی را غنی کنیم، فقر سلول بنیادی از بین خواهد رفت. در سمیناری که شرکت کردم، دیدم شخصی با اهدای سلول بنیادی به زندگی برگشته بود و متاسفانه برخی نیز به علت فقدان این مساله، عزیزان خود را از دست داده بودند.»  

فریبا کوثری نیز خاطرنشان می‌کند: «تا جایی که بتوانم کار می‌کنم. دو یا سه سال پیش دو زندانی را آزاد کردم. در برنامه «دعوت» ماه رمضان دعوت شدم و قرار شد هرکسی به آنجا رفت، با خود هدیه‌ای ببرد و به بازارچه خیریه اهدا کند و سه نفر از همکاران خود را برای انجام این کار دعوت کند.»

در ادامه، پرستو صالحی دغدغه اصلی خود را مبارزه با دخانیات عنوان می‌کند و می‌گوید: «از سیگار و قلیان بدم می‌آید و می‌دانم به‌اندازه‌ای که قلیان ضرر می‌زند، سیگار مضر نیست. این امکان وجود دارد که در فضای مجازی، فیلم، هنر و تصویر اطلاع‌رسانی کرد. در بحث اهدای عضو نیز فعال هستم و سال گذشته در این رابطه، کمپین «یک مساوی هشت» را در فضای مجازی راه انداختیم که انعکاس مثبتی داشت. این کار به اندازه‌ای بازتاب مثبت داشت که فکر می‌کنم طی یکسال اخیر تعداد اهدای عضو افزایش یافته است.»

او اضافه می‌کند: «ما هشت عضو حیاتی و 53 عضو برای اهدا و برطرف کردن معلولیت‌ها داریم. به عبارت دیگر، 61 عضو برای پیوند بعد از مرگ مغزی وجود دارد. در این رابطه، مدالی دریافت کردم که بیشتر ارزش معنوی دارد. اگر هنرمندان برای کاری تصمیم بگیرند و بدون ترس از افکار دیگران نسبت به اقدامی که انجام می‌دهند تلاش کنند، قطعا به نتیجه می‌رسند.»

رضا توکلی نیز درباره کارهای خود می‌گوید: «برای بیماران معلول و افراد مبتلا به نقص سیستم ایمنی بدن، فعالیت‌هایی داشتم که آن را بخشی از وظیفه‌ام می‌دانم. دوست دارم برای بیماران دیابتی کاری انجام دهم؛ کما اینکه قبلا نیز انجام داده‌ام.»


بیم و امیدهای رسانه‌ای کردن فعالیت‌های خیرین

کوروش تهامی در این‌باره که آیا رسانه‌ای کردن کارهای خیر می‌تواند فرهنگ‌ساز باشد یا نه، می‌گوید: «این کارها شکل زیبایی ندارد اما اطلاع‌رسانی نسبت به وجود این برنامه‌ها مفید است و این در صورتی است که دیدگاه درستی پشت آن باشد تا تأثیرگذار باشد. معمولا کسی که کار خیر انجام می‌دهد در قید نمایش آن نیست اما منکر تاثیرگذاری حضور هنرمندان در این نوع برنامه‌ها نیستم.»

او در ادامه با بیان این موضوع که در حال حاضر تشکیل انجمن‌های متعدد برای بیماری‌های مختلف و دعوت از هنرمندان در این زمینه باب شده است، تاکید می‌کند: «اگر کارهای این انجمن‌ها به‌صورت نمایشی نباشد، خوب است و به نظرم در این رابطه نیازمند تحقیق و صرف هزینه‌ هستیم. با نمایشی شدن کارهای خیرخواهانه، سفیر شدن هنرمندان کاری از پیش نمی‌برد اما از طرفی نیز جذب سرمایه برای درمان این بیماران خاص بخشی از وجوه مثبت این کارها به شمار می‌آید.»

فریبا کوثری نیز در ادامه این مباحث توضیح می‌دهد: «معمولا کارهایی که انجام می‌دهم را رسانه‌ای نمی‌کنم چون متاسفانه برداشت‌ها از رسانه‌ای کردن این کارهای انسان دوستانه متفاوت است و گه‌گاه اگر کاری انجام دهیم، به نمایشی بودن و اگر انجام ندهیم به بی‌تفاوتی نسبت به جامعه متهم می‌شویم. اکثر مردم می‌دانند که ورزشکاران و هنرمندان ما تا جای ممکن در هر کار خیر و انسان‌دوستانه‌ای مشارکت دارند. از طرفی هم وقتی کار خیری انجام شود، علتی برای آشکار کردن آن وجود ندارد.»

در پایان، توکلی نیز در این رابطه می‌گوید: «یکی از خطرات مهم در جامعه این است که امکان دارد کار خیر تبدیل به شعار شود، اما باز هم اطلاع‌رسانی در این رابطه برای فرهنگ‌سازی خوب است.»