رویدادها و تازه‌ها

طباطبایی نژاد مطرح کرد: لزوم پرداختن به سلامت معنوی در آثار مستند

طباطبایی نژاد مطرح کرد: لزوم پرداختن  به سلامت معنوی در آثار مستند

مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، متولی حمایت و مشارکت در تولید فیلم‌های سینمایی اول، فیلم‌های مستند بلند، نیمه‌بلند و کوتاه، فیلم‌های کوتاه داستانی و تجربی حرفه‌ای و فیلم‌های انیمیشن بلند و کوتاه در کشور است.

جشنواره فیلم سلامت با در نظر گرفتن بخشی مستند، تلاش دارد به آثار مستند توجه ویژه‌ای نشان دهد.

در همین راستا، مرکز گسترش با ارسال بیش از 30 فیلم مستند سلامت‌محور در جشنواره حضور خواهد داشت.

برای این منظور، پای سخنان سید مهدی طباطبایی‌‌نژاد، مدیرعامل این مرکز نشستیم.

ضرورت برگزاری جشنوار فیلم سلامت، تعریف فیلم سلامت، و مهمترین موضوع در حوزه سلامت که در بخش مستند مغفول مانده است، از موضوعاتی است که درباره آن گفت‌وگو کردیم.


امروز برگزاری جشنواره‌ای‌ با موضوع سلامت چه‌قدر ضرورت دارد؟

هر جشنواره ‌هدفی را دنبال می‌کند و جشنواره‌های موضوعی نیز براساس تعریفی که از خود ارائه می‌کنند به‌دنبال نتیجه تلاش‌های‌شان هستند. مهمترین موضوع از لحاظ تاثیر اجتماعی که بیشترین اولویت را دارد، موضوع سلامت است. سلامت، برای جامعه موضوع بسیار مهمی است؛ پس به‌طور طبیعی، در رسانه تاثیرگذاری همچون فیلم، توجه به سلامت از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. برپایی جشنواره‌ای با این موضوع می‌تواند از نظر انگیزشی، هدایت‌کننده و سوق‌دهنده فعالان حوزه فیلم اعم از سینمایی، مستند و انیمیشن باشد. چنین جشنواره‌‌ای، هم در کیفیت آثار تولید شده در حوزه سلامت و هم بر افزایش کمیت آثار، تاثیرگذار خواهدبود. اگر فیلمساز بداند جایی هست که در تولید از او حمایت کند و جایی هست که آثارش را بررسی کند، آنگاه به فعالیت در این حوزه تشویق می‌شود؛ به‌ویژه در حوزه سینمای مستند که این‌گونه تشویق‌ها بروز جدی‌تری دارد. تا پیش از این، جای چنین جشنواره‌ای خالی بود که به همت دوستان معاونت اجتماعی وزارت بهداشت، این خلاء پر شد. بی‌شک، هیچ جشنواره‌ای از نظر کیفیت اثرگذاری و نتایج مطلوب آن نمی‌تواند به پای جشنواره فیلم سلامت برسد.


مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، سال‌ها است که مهمترین جشنواره مستند کشور را برگزار می‌کند. می‌توانید بگویید که در اولین دوره جشنواره، مسئولان باید به چه ویژگی‌هایی بیشتر توجه کنند؟

هر جشنواره برای رسیدن به اهداف خود، قواعد تعریف‌شده‌ای دارد. طبقه‌بندی موضوع‌ها و بخش‌ها از مهمترین کارها است. جشنواره ممکن است بخواهد در حوزه‌های سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و حتی معنوی فعالیت کند. در این‌جا به‌طور قطع لازم است که موضوعات فراگیر را سرفصل قرار دهد. برای مثال، موضوع خودمراقبتی که در حوزه سلامت سابقه زیادی برای آن متصور نیست، با قرار گرفتن در یک بخش مستقل توجه تماشاگران و فیلمسازان را بیشتر جلب می‌کند. فهرستی از مهمترین موضوعات این حوزه باید جمع‌آوری و کدگذاری شود و فیلم با قرار گرفتن در گروه‌های مشخص انتخاب شوند، زیرا به‌ این ترتیب، اثرگذاری بیشتری خواهد داشت. نکته دیگر، برخورداری از یک نشریه قوی و نیز روابط عمومی خوب و موثر است. اگر جشنواره به نمایش فیلم هم می‌پردازد، تقسیم‌بندی موضوعی جشنواره برای نمایش درست آثار و در فضایی مناسب، ضروری به نظر می‌رسد. موضوع مهم بعدی، دعوت از متولیان امر و اشخاص تاثیرگذار در حوزه سلامت است؛ اعم از کسانی که در حوزه فرهنگ کار می‌کنند و یا افرادی که در بهداشت و درمان حضور دارند و همچنین کسانی که می‌توانند با حضور خود، تاثیر بپذیرند و این تاثیرپذیری را به‌شکلی جامع‌تر، به اثرگذاری‌های فراگیرتری تبدیل کنند. در کنار همه این موارد، لازم است دبیرخانه‌ای دائمی و مستمر نیز وجود داشته باشد تا کار حمایت از فیلمساز یا هدایت او به نهادهای حمایتی را انجام دهد.


 مرگزگسترش با این جشنواره‌‌ چه تعاملاتی دارد؟

ما حدود 30 اثر از تولیدات مرکز را که مرتبط با موضوع سلامت بود، به جشنواره ارسال کردیم. درآینده نیز اگر لازم باشد می‌توانیم از توان خود برای هرچه بهتر برگزار شدن جشنواره استفاده کنیم. از جمله، می‌توانیم به‌وسیله سایت سینما تجربی یا سایتDFC  از جشنواره حمایت کنیم. اگر کمک بیشتری لازم باشد تا در کنار دوستان برگزارکننده باشیم، دریغ نمی‌کنیم.


بهتر بود ابتدا می‌پرسیدم که فیلم سلامت از نظر شما چه تعریفی می‌تواند داشته باشد؟

باید دید جشنواره چه تعریفی دارد. ممکن است محور یک جشنواره، به موضوع سلامت جسمی و درمان محدود باشد و جشنواره‌ای دیگر، محور کار خود را بسیط در نظر بگیرد، یعنی علاوه بر سلامت جسمی، سلامت روانی، اجتماعی و معنوی را نیز با همه زیر شاخه‌های آن‌ مد نظر قرار دهد. ممکن است از نظر برگزارکنندگان حتی توجه به رانندگی صحیح نیز به‌عنوان عامل سلامت اجتماعی مورد توجه قرار بگیرد. اما از نظر من، آن فیلمی که سلامت را موضوع محوری خود قرار دهد، فیلم سلامت است. ممکن است فیلمی به آسیب‌های اجتماعی توجه کند اما  نگاه فیلمساز معطوف به نقد مقررات و قوانین باشد و نه سلامت اجتماعی. چنین اثری، فیلم سلامت به شمار نمی‌آید. اگر فیلمساز، همین آسیب اجتماعی را از زاویه سلامت اجتماعی بنگرد و نتایج آن را در سلامت فردی یا اجتماعی مورد نظر قرار دهد، اثر او فیلم سلامت خواهدبود. در واقع، زاویه نگاه فیلمساز به موضوع است که فیلم سلامت را تعریف می‌کند. ممکن است فیلمی زندگی یک پزشک را به تصویر بکشد اما فیلم سلامت نباشد، زیرا از روابط خانوادگی پزشک صحبت می‌کند و اساسا با موضوع سلامت کاری ندارد، اما چه‌بسا فیلمساز زندگی یک مکانیک را از حیث سلامت فردی و شغلی او، موضوع فیلم خود قرار دهد. زاویه نگاه و نقطه دید ما به موضوع، فیلم سلامت را تعریف می‌کند.


شما بیش از 30 اثر به جشنواره فرستادید. این میزان تولید در مجموعه شما راضی‌کننده است؟

نه، به نظرم کم است. این حوزه آن‌قدر گسترده است که لازم است خیلی بیشتر به آن بپردازیم. جامعه ما به‌شدت نیازمند فیلم‌هایی با این موضوع است. برای مثال، بخش زیادی از آمار سرطان در کشور ما مربوط به عدم آگاهی از سبک زندگی صحیح است. فیلمسازی که به این موضوع می‌پردازد، حتی اگر در فیلم خود راه‌کاری ارائه ندهد، همین که با طرح درست و به‌موقع یک موضوع آن را مورد توجه جامعه قرار می‌دهد، اهمیت دارد. صدها و هزاران موضوع مانند آن وجود دارند ‌که می‌توانند دست‌مایه فیلم شوند. بنابراین، نه تنها آمار فیلم‌های تولیدشده در این حوزه، رضایت‌بخش نیست بلکه از نظر کیفی هم راضی کننده نیست.


سینمای مستند به کدامیک از محورهای سلامت جسمی، روحی، معنوی و اجتماعی کمتر پرداخته است که لازم است به آن بیشتر توجه کند؟

سلامت معنوی موضوعی است که در حوزه مستند کمتر به آن پرداخته شده است. سلامت معنوی، موضوع دشواری است که عملی شدن آن به آرامش فردی و اجتماعی منجر می‌شود. بسیاری از مسائل امروز جامعه را همین پرداختن به سلامت معنوی می‌تواند حل کند.

 

در پایان، برای بهتر برگزار شدن جشنواره پیشنهادی دارید؟

من نمی‌دانم جشنواره به فیلم‌های خیلی کوتاه هم توجه دارد یا خیر. 

بخش فیلم‌های مردمی دارد که به فیلم‌های خیلی کوتاه غیرحرفه‌ای می‌پردازد.

فیلم‌های خیلی کوتاه در دنیا یک باکس جدید پیدا کردند. بسیاری از جشنواره‌ها به فیلم‌هایی با حداکثر زمان 180 ثانیه توجه نشان می‌دهند در حالی که این فیلم‌های بلند را نمی‌توان در فضاهای مجازی، تلویزیون‌های شهری، مترو، پیش‌پرده سینماها و جاهای دیگری از این دست، به مخاطب عرضه کرد.  

جا دارد که پس از جشنواره، به عرضه فیلم‌های شاخص فکر کرد.

وقتی این آثار در طول سال به طرق مختلف با لوگوی جشنواره منتشر شود، گویی جشنواره در تمام سال برگزار می‌شود.