رویدادها و تازه‌ها

کاریکاتوریست‌ها آموزش‌های تکنیکی نمی‌بینند

کاریکاتوریست‌ها آموزش‌های تکنیکی نمی‌بینند

ابوالفضل محترمی کاریکاتوریست و فارغ التحصیل تئاتر از دانشگاه هنر است. او فعالیت‌های حرفه‌ای خود را از سال 1370 آغاز کرد و آثارش را در مجله های طنز و کاریکاتور و کیهان کاریکاتور به چاپ رسیده است.

محترمی که یکی از داروان بخش کاریکاتور جشنواره «زندگی بدون دخانیات» معتقد است: « مردم ایران با وجود بحران‌ها و مشکلاتی که دارند، بسیار شوخ طبع هستند چرا که از همواره از تراژیک‌ترین اتفاقات را دست‌مایه طنز و شوخی قرار می‌دهند. بنابراین بن مایه‌ی کاریکاتور در کشور ما شکل گرفته است.»


به نظر شما حضور بخش کاریکاتور در جشنواره‌های مختلف تا چه اندازه در انتشار آثار با کیفیت تاثیر دارد؟

تا زمانی که شبکه‌های اجتماعی فراگیر نشده بودند، انتشار آثار مختلف در حوزه تجسمی محدود به برگزاری جشنواره‌ها و انتشار کتاب‌هایی در این زمینه بودند. اما حالا با وجود دسترسی آسان به شبکه‌های اجتماعی به محض خلق اثر، آن را در سطح گسترده‌ای منتشر خواهند کرد. شاید به همین دلیل است که این روزها تنور جشنواره‌ها مانند سابق گرم نیست.

از طرفی گسترش فضاهای مجازی باعث شده است که سطح کیفی آثار هنری کاهش یابد و بسیاری از افراد در حالی که ایده‌های نویی ندارند، از چنین فضاهایی استفاده کرده و به تولید انبوه می‌رسند. 

با وجود این‌که انسان به ذات از دیده شدن لذت می‌برد. اما همانطور که اشاره کردید، روزانه تعداد بسیاری از آثار بی کیفیتی منتشر می‌شود و متاسفانه آستانه‌ی تحمل و نقد پذیری در میان هنرمندان کشور  پایین آمده است.به این ترتیب خالق اثر ترجیح می‌دهد  تعریف و تمجید بشنود و معمولا نقدهای سازنده را مد نظر قرار نمی‌دهند.

فکر می‌کنید چرا کاریکاتوریست‌های حرفه‌ای به ندرت در جشنواره‌های داخلی شرکت می‌کنند؟

اتفاقا این مسئله در چند سال اخیر بارها مطرح شده است. به نظرم کارتونیست‌هایی که به صورت حرفه‌ای فعالیت می‌کنند ترجیح می‌دهند زمان و انرژی خود را صرف پروژه‌های کنند که اسم و امضای مشخصی دارند. به همین دلیل کم‌تر سراغ جشنواره‌ها این چنینی می‌روند. اگرچه جایزه‌های جشنواره‌های هنری وسوسه انگیز است اما خطر ریسک پذیری را باید در نظر گرفت. در میان افرادی هم وجود دارند که برای جشنواره‌های داخلی برنامه‌ریزی می‌کنند و چنین فرصت‌هایی را از دست نمی‌دهند.

از آنجایی که کاریکاتور هنوز در میان مردم جانیافتاده است، معمولا آثار قابل توجهی در جشنواره‌ها  معرفی نمی‌شوند، بنابراین آیا می‌توان این موضوع را به عنوان نقطه ضعف جشنواره‌های داخلی بیان کرد؟

من معتقدم که مردم ایران با وجود بحران‌ها و مشکلاتی که دارند، بسیار شوخ طبع هستند چرا که همواره از تراژیک‌ترین اتفاقات را دست‌مایه طنز و شوخی قرار می‌دهند. بنابراین بن مایه کاریکاتور در کشور ما وجود دارد. اما از آن‌جایی که معمولا متقاضیان این رشته هنری آموزش‌های تکنیکی نمی‌بینند، آثار با کیفیتی خلق نمی‌شود.  

به عنوان یکی از داوران جشنواره «زندگی بدون دخانیات» چه ویژگی‌های را برای آثار برگزیده در نظر می‌گیرید؟

در شرایطی که سرعت بالا یکی از مهم‌ترین ویژگی زندگی‌های امروز است، همچنین حوصله داستان‌های طولانی و نقاشی‌های تکنیکی از حوصله اغلب مخاطبان خارج است، یک اثر هنری مخصوصا کاریکاتور باید در کم‌ترین زمان پیام خود را منتقل کند. البته هر جشنواره ویژگی خودش را دارد که داوری‌ها را تا حدودی تحت تاثیر قرار می‌دهد.  ضمن این‌که در همه جشنواره‌های هنری سلیقه داوران نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، بنابراین از نظر من فرم و محتوا باید در یک راستا گام بردارند تا مورد توجه داوران و در نهایت مخاطبان قرار گیرد.